Chốt bãi xe thường là một cái buồng nhỏ dựng sát lối vào, vừa đủ chỗ cho một người ngồi, một cái ghế và một cuốn sổ dày. Người trực biên biển số, mốc giờ vào, mốc giờ ra, thỉnh thoảng thêm một dòng khi có xe đỗ chắn lối. Chiếc mũ đội ở chốt bãi xe treo trên cái đinh đóng cạnh cửa sổ, vì trong buồng chẳng có chỗ nào khác. Treo ở đó thì tiện tay lúc ra vào, nhưng chính chỗ ấy lại hứng nắng lâu nhất trong cả ngày.
Sổ trực bãi ghi tới đâu là đủ
Sổ trực bãi vốn sinh ra để tra khi có va quệt, nên nó chỉ cần biển số và mốc giờ. Những thứ khác bị coi là dư thừa, và người soạn mẫu sổ ngày trước cũng chẳng nghĩ tới chúng làm gì. Có điều chỉ mình cuốn sổ ấy ghi được nhịp của cả cái bãi trong suốt một ngày. Nhịp ấy cho biết khung giờ nào phải có hai người đứng, khung giờ nào một người ngồi cũng trôi.
Chỉ cần cộng số dòng theo từng khung giờ là thấy ngay hình dạng của một ngày trực bãi, không cần thêm phép tính nào.
Nắng chiều hắt thẳng vào chốt
Buồng chốt bãi hầu như bao giờ cũng quay mặt ra lối vào, và lối vào thì hướng nào cũng có. Buồng quay hướng tây thì từ giữa chiều trở đi, người ngồi trong phải nheo mắt để đọc biển số. Nheo mắt lâu thì mỏi, mỏi thì biên sót, và sót đúng một dòng là hỏng cả buổi tra cứu về sau. Nói cho rõ: mũ vải đội ở chốt là được, bước vào khu xưởng thì phải đổi món khác.
Nhiều bãi chữa bằng cách dán một tấm phim mờ lên ô kính hướng tây. Cách ấy đỡ tốn nhưng làm tối luôn cả buồng vào những hôm trời râm. Lối khác là căng một tấm bạt ngoài hiên buồng, tốn hơn chút đỉnh nhưng gỡ xuống được vào hôm ít nắng. Trước khi chốt, nên hỏi chính người ngồi trong buồng, bởi họ ngồi đó tám tiếng mỗi ngày.
Lượt xe đông thì người trực đứng ngoài nhiều hơn
Giờ cao điểm thì người trực gần như không ngồi, họ ra hẳn ngoài để vẫy xe vào đúng hàng. Đứng ngoài nghĩa là phơi thẳng ra nắng và bụi lốp, khác hẳn lúc ngồi trong buồng có mái che. Đếm đủ lượt xe là một việc; ai đang trực vào lúc đông nhất thì cuốn sổ chẳng chép lại. Không chép thì lúc phân ca cho tháng sau, người phân chỉ còn cách chia đều.
Chia đều nghe công bằng nhưng thực ra là dồn phần vất cho ai xui rơi vào khung giờ ấy. Muốn chia đúng thì phải ghi kèm tên người vào cột giờ cao điểm, mỗi ngày một dòng. Một dòng mỗi ngày, ba mươi dòng gộp lại thành một tháng, thế là chuyện phân ca đã có chỗ dựa để nói. mũ lưỡi trai dùng ở ca ban ngày vì quãng sáng ít nắng gắt hơn.
Chốt bãi quyết được tới đâu
Vậy nên chốt bãi không chỉ là chỗ ghi biển số, nó còn là chỗ duy nhất thấy được nhịp thật. Người trực biết hôm nào khách đông, biết xe nào hay đỗ chắn lối, biết chỗ nào đọng nước sau mưa. Ba điều ấy chẳng nằm trong mẫu sổ nào, nhưng lại là thứ ban quản lý cần nhất khi tính chuyện sửa bãi. Muốn giữ chúng lại thì phải để người trực nói ra ở buổi giao ban đầu tuần, và có ai đó biên hộ mấy câu. phụ kiện nón để trong hộc bàn trực để lúc cần là có ngay. Ba số liệu này thiếu chỗ đứng: lượt xe vào hôm nay là bao nhiêu, ai trực chốt bãi ca chiều, sổ trực bãi xe ghi tới trang nào. Nên biên số lượt xe vào sổ trực ngay cuối mỗi ca bãi, đừng gộp cả ngày vào một dòng. Ai cần dò thêm thì mở tủ mũ kêpi mở lúc đổi ca bãi.
