Ban chấm điểm tác phong đi một vòng vào đầu ca, cầm tập phiếu kẹp trên bìa cứng. Họ nhìn từ chân lên đầu, tích vào ô đạt hoặc chưa đạt, rồi ghi một dòng nếu thấy cần. Chiếc mũ đưa vào đợt chấm nằm ở dòng cuối cùng, dòng hay bị tích vội nhất. Tích vội vì nó dễ nhìn nhất, mà dễ nhìn thì người chấm tưởng là dễ kết luận.
Phiếu chấm tác phong nhìn vào đâu
Phiếu in sẵn liệt kê áo, quần, đi chân, thẻ tên, rồi mới tới phần đội đầu. Thứ tự ấy sinh ra từ thói quen nhìn của người soạn phiếu chứ không từ mức quan trọng. Xếp cuối nên phần đội đầu bị chấm đúng lúc người cầm bìa đã mỏi và muốn xong nhanh. Đảo dòng ấy lên đầu phiếu là phép sửa nhẹ tay nhất mà tập phiếu chịu được.
Đảo xong thì vài đợt sau nhìn lại sẽ thấy tỷ lệ tích vội tụt hẳn.
Người chấm nào cũng có thước riêng
Hai người cùng cầm một tập phiếu vẫn chấm lệch nhau đúng tại dòng dưới cùng. Người này coi vành hơi cong là bình thường, người kia coi đó là chưa đạt. Không ai sai, chỉ là chưa ai ngồi lại thống nhất thế nào thì tính là đạt. Ba thứ ấy trang bán chịu thua: đợt chấm gần đây khép hôm nào, ai ngồi trong ban chấm điểm, phiếu chấm tác phong kỳ này có mấy tờ.
Thống nhất không cần họp dài, chỉ cần chụp vài tấm ảnh mẫu rồi dán vào mặt sau bìa kẹp. Ai cầm bìa cũng nhìn thấy mẫu, và nhìn mẫu thì nhanh hơn nhớ lời dặn. Vài tấm ảnh ấy dùng được nhiều kỳ, chỉ phải thay khi đổi mẫu đồ. Thay ảnh mẫu cũng nhanh, chụp lại một buổi là xong cho cả năm sau. Cách này đỡ tốn hơn mọi buổi tập huấn về cùng một chuyện.
Điểm số dừng lại ở chỗ nào
Điểm số cho biết bao nhiêu người đạt, và gần như chỉ dừng ở đó thôi. Nó không nói vì sao chưa đạt, cũng không nói người ấy có được cấp đồ đúng cỡ hay chưa. Muốn biết hai điều đó thì phải hỏi thêm, mà hỏi thêm thì lại nằm ngoài tập phiếu. Cần nói thêm: bộ đồng phục nói người mặc thuộc bên nào, chứ không nói chỗ ấy an toàn tới đâu.
Người mới rất hay gộp hai điều đó làm một, mà gộp thì sinh ra chủ quan. Người mặc gọn gàng vẫn có thể đang đứng ở chỗ chẳng ai rà soát. mũ nón đồng phục chấm chung một phiếu để khỏi phải mở hai tờ. Trong khi đó đồng phục may sẵn soi cùng đợt chấm vì cùng một nhịp thay. Chấm đủ điểm là một việc; biết chỗ nào cần sửa trước lại là việc phải đọc dọc nhiều kỳ mới ra.
Chấm xong rồi tính tiếp ra sao
Một đợt chấm khép lại là lúc tập phiếu dày thêm và chẳng ai mở nó ra nữa. Muốn nó có ích thì phải có người ngồi đọc dọc, gom lại thành vài dòng cho kỳ sau. Người đọc ấy nên là người của ban chấm, vì họ nhớ hoàn cảnh từng ô tích. Nên chụp lại tác phong từng người ngay tại đợt chấm, đừng tả bằng chữ rồi tranh cãi sau. lô mũ kêpi đưa vào đợt chấm liệt kê nốt các bản còn lại.
