Khu lưu trú có một nhà giặt chung, đặt cuối dãy, chạy từ chiều tới khuya. Tổ giặt là ở đó nhận đồ theo bao, mỗi bao dán một mảnh bìa ghi tên tổ. Bộ đồ theo mẻ giặt vì vậy mất tên riêng ngay khi rời khỏi tay người mặc. Nó chỉ còn là một phần của bao, mà bao thì đếm bằng cân. Người gom đồ tối hôm trước chẳng phải người trả đồ sáng hôm sau. Đứng giữa hai người ấy là quyển sổ giặt là.
Mẻ giặt gom theo cách nào
Có hai lối gom: theo tổ và theo mức bẩn. Gom theo tổ thì trả dễ, gom theo mức bẩn thì máy chạy đỡ hao. Nhà giặt nào cũng nghiêng về lối sau, còn các tổ thì nghiêng về lối trước. Thoả hiệp quen thuộc là gom theo tổ vào đầu tuần, gom theo mức bẩn vào cuối tuần. Riêng đồ dính dầu thì tách hẳn, chẳng trộn vào bao nào. Trộn vào là cả bao ám mùi, và cái mùi ấy phải chạy thêm một lượt nữa mới chịu đi. Bếp ăn gửi kèm chuyến ấy, vì may tạp dề gửi giặt cùng chuyến cho đỡ một lượt xe. Lệ chung ở đây thu về một câu: đếm lại số bộ trước khi đẩy mẻ giặt vào máy. Ai quen đếm số bộ trước khi đẩy mẻ vào máy thì chẳng bao giờ phải đi tìm một bộ lẻ. Có món chẳng vào máy được, chẳng hạn mũ nón đồng phục giặt tay chứ không cho vào máy.
Sổ giặt là tách cột ra sao
Ba con số này sổ giặt là không gánh: mẻ giặt hôm qua chạy hết bao lâu, ai ký sổ giặt là ca đêm, tổ giặt là nhận mấy mẻ một tuần. Quyển sổ chỉ có bốn cột: ngày, tên tổ, số bao, và chữ ký người nhận lại. Bốn cột ấy đáp được câu đã giặt chưa, chứ không đáp nổi câu giặt thế nào. Mẻ giặt đếm theo cân; bên nhận đếm theo bộ, quy đổi thì lệch. Cũng cần nói rõ: giặt xong thì đồ sạch, mà sạch chưa chắc còn nguyên như lúc mới. Nước nóng, xà phòng mạnh, và vắt kiệt đều để lại dấu, chỉ là dấu ấy chưa hiện ra ngay. Người trả đồ nhìn chẳng ra, người mặc thì phải vài tuần mới thấy. Đó là lý do các tổ hay xin đổi bộ sớm hơn hạn ghi trong quy định nội bộ.
Đồ về chuyền thì kiểm thế nào
Bao đồ về tới chuyền vào đầu ca, và không ai đủ thời gian mở từng bao. Lối kiểm quen thuộc là đếm bao chứ chẳng đếm bộ. Đếm bao thì gọn, đổi lại một bộ lẻ có thể nằm trong bao của tổ khác cả tháng. Tới lúc phát hiện thì chẳng còn ai nhớ hôm ấy bao nào đi trước bao nào, nên phần lớn ca như vậy khép lại bằng một dòng ghi mất. Nơi nào cẩn thận thì buộc từng bộ bằng dây vải, mỗi tổ một sắc dây. Buộc dây thì tốn thêm ít công lúc gom, bù lại lúc trả gần như không sai. Giặt đủ mẻ đúng lịch là xong việc của nhà giặt; bộ nào về đúng chủ cũ thì quyển sổ không nhận phần bảo chứng. Phần bảo chứng ấy nằm ở sợi dây vải, hoặc nằm trong đầu người tổ trưởng.
Tổ giặt là còn nợ ai câu trả lời
Ba mẻ giặt một tuần là nhịp quen ở phần lớn khu lưu trú. Nhịp ấy vừa đủ để đồ không đọng, cũng vừa đủ để máy khỏi chạy rỗng. Có điều nhịp cố định lại đẻ ra một câu chẳng ai đáp: ai giặt cho người làm ca gãy. Ca gãy về lúc mười giờ đêm, khi bao đã đóng và xe đã lăn bánh. Nhà giặt đóng cửa theo giờ hành chính của nó, không theo giờ tan ca của xưởng, và hai cái giờ đó chưa bao giờ trùng nhau. Họ tự giặt tay, mà đồ tự giặt thì không để lại dòng nào. Lô đồng phục bảo hộ dồn vào mẻ giặt là chỗ xem tiếp.
