Trong ngăn kéo hồ sơ của một đơn vị quản lý đường có hai loại tệp: loại đầy đủ và loại chỉ có mấy tấm ảnh chụp lúc nghiệm thu. Với những thứ nhìn thấy được, loại thứ hai vẫn xoay xở được. Với những thứ nằm dưới mặt đất thì không. Mã VCGT00009 đứng ở ranh giới giữa hai nhóm ấy: nó không có đế bản mã, nên phần chân của nó nằm trong bê tông và không ai nhìn thấy nữa sau ngày dựng.
Chôn trực tiếp khác bắt bu lông ở chỗ nào
Loại có đế bản mã đứng trên một tấm móng, bắt bu lông, tháo ra được. Loại chôn trực tiếp thì phần dưới ngập hẳn trong khối bê tông đổ tại chỗ. Chôn thì cứng hơn và ít bị nới lỏng theo thời gian. Đổi lại, muốn dời một cây cột là phải đập. Và muốn biết nó chôn sâu bao nhiêu thì chỉ còn cách tra hồ sơ.
Ở phần lớn tuyến, hồ sơ ấy không có. Người dựng biết, nhưng người dựng đã đi làm tuyến khác từ lâu. Tới lượt cải tạo, đội mới phải khoan thăm dò hoặc đào thử một hố. Cả hai cách đều tốn hơn nhiều so với việc ghi một dòng vào biên bản mười năm trước.
Bốn dòng phải có trong biên bản
Chiều sâu chôn cùng mác bê tông của khối móng chân cột — biên bản kèm theo không nhắc tới, nên nó là một bản vẽ hoàn công phải đòi ngay lúc nghiệm thu, khi mọi người còn đứng tại chỗ. Dòng thứ nhất: vị trí từng cột theo mốc của tuyến, đừng mô tả bằng lời. Dòng thứ hai: chiều sâu chôn và kích thước khối móng. Dòng thứ ba: ngày dựng và hệ sơn đã dùng. Dòng thứ tư: ảnh chụp phần chân trước khi đổ bê tông.
Dòng thứ tư là dòng dễ làm nhất và cũng là dòng có ích nhất về sau. Nó mất mười giây của một người đang đứng sẵn ở đó. Mười năm sau, nó trả lời được câu hỏi mà không phép đo nào trả lời nổi nếu không đào lên. Bốn dòng ấy nên in sẵn vào mẫu biên bản, đừng để người ghi tự nhớ. Mẫu in sẵn là cách duy nhất khiến việc này xảy ra đều đặn.
Cột không đế và tầm nhìn của người lái
Ở khúc cua khuất, một cây cột chỉ mép đường là chưa đủ. Người lái cần thấy được thứ đang tới từ phía bên kia, và đó là việc của gương cầu lồi soi phần đường khuất. Hai món ấy hay đứng cùng một chỗ và hay nằm trong cùng một đơn. Cùng với chúng, biển báo nói phần thông tin còn lại đảm nhận phần mà cột và gương không nói được. Ba món, ba việc, và chúng chỉ chồng lên nhau ở đúng cái khúc cua ấy.
Dựng xong chưa phải là xong
Cột đã dựng và cột đã có hồ sơ là hai chuyện: không có bản vẽ hoàn công thì lần sửa sau phải đo lại từ đầu, và phép đo ấy tốn hơn cả việc dựng. Đọc theo từng dòng biên bản thì thấy rõ giới hạn: dòng vị trí có, dòng chiều sâu có, dòng hệ sơn có — nhưng không có dòng nào ghi mức va chạm, vì ở đây không có phép thử nào được ghi lại. Nó là một đoạn thép ống sơn vạch xen kẽ, làm việc bằng cách chỉ ra mép đường. Nơi cần một thứ nhận cú đâm, cái phải đặt là cọc chống va chôn sâu có bê tông tính riêng, còn các dáng cọc đặt tạm thì nằm ở dáng cọc đặt tạm trong cùng nhánh.
