Chiếc quần rách một đường ở đầu gối, chưa tới mức bỏ. Người mặc gấp nó lại, mang xuống tổ khâu vá trong xưởng, và điền một tờ đơn. Tờ đơn ấy quyết định chiếc đồ đi tiếp hay dừng.
Đơn xin vá lại đồ ghi theo thứ tự nào
Dòng đầu là tên người, dòng hai là chỗ rách, dòng ba là ngày mang xuống. Thứ tự ấy không đổi được, vì tổ khâu xếp đơn theo dòng hai. Xếp theo chỗ rách thì mấy chiếc cùng kiểu hỏng nằm chung một cọc. Một cọc thì khâu một lượt, khỏi phải đổi tay liên tục.
Chỗ rách nhìn thấy được thường nhỏ hơn chỗ đã sờn mà mắt chưa nhận ra. Nên dòng hai bao giờ cũng kèm thêm chữ xem quanh. Người biên đơn ghi cả vùng, không ghi mỗi cái lỗ. Tổ khâu vá trong xưởng đọc dòng ấy rồi mới quyết.
Chỗ rách nào tổ khâu nhận, chỗ nào không
Rách đường thẳng thì nhận. Rách hình chữ thập cũng nhận, tốn công hơn một chút. Chỗ nào đã mỏng tới mức nhìn thấy ánh sáng xuyên qua thì trả lại. Trả lại không phải vì lười, mà vì khâu vào đó thì mối khâu bục trước chỗ cũ.
Ranh giới ấy do người khâu lâu năm định, không có thước nào đo. Ai không đồng ý thì mang lên tổ trưởng, và chuyện dừng ở đó. Mỗi tháng chừng vài chiếc bị trả, không nhiều.
Ba thứ đơn không có dòng để ghi
Tờ đơn chỉ vừa một bàn tay. Nó đủ chỗ cho bốn dòng, và bốn dòng ấy đã kín. Ai muốn thêm thì viết ra mặt sau, nhưng mặt sau không ai đọc. Cho nên phần nào cần thì phải nằm ở mặt trước.
Đơn xin vá chừa hẳn ba thứ ra ngoài: đơn xin vá kỳ này ghi mấy dòng, ai khâu chiếc đồ hôm trước, và tổ khâu vá nhận mấy lượt một tháng. Sổ tổng của tổ mới giữ ba thứ ấy, biên vào cuối tháng. Đơn biên đủ chỗ rách chưa có nghĩa là tổ khâu sẽ nhận, đó là hai bước tách rời nhau. Bước một thuộc về người mặc, bước hai thuộc về người khâu.
Vá tới lần thứ mấy thì thôi
Không có con số cứng. Có chiếc vá ba lượt vẫn đi được, có chiếc vá một lượt đã phải bỏ. Tổ khâu vá trong xưởng đánh dấu mỗi lần vá bằng một nét bút ở mặt trong lưng đồ. Đếm nét là biết chiếc ấy đã qua mấy lượt. Tới nét thứ tư thì người khâu hỏi lại, chứ không tự nhận.
Để chiếc đồ còn đi thêm được vài tháng, người mặc phải mang xuống sớm. Mang xuống muộn thì đường rách đã dài ra gấp đôi. Và lúc ấy tổ khâu hay lắc đầu. Vá xong thì chiếc đồ lành lại chỗ ấy, chỗ khác đã sờn vẫn nguyên như trước. Không ai nói khác đi điều đó.
