Cuốn nhật ký trực lò là thứ mỏng nhất trong tủ đựng giấy tờ của xưởng mà lại bị lật nhiều nhất. Mỗi phiên lò khép lại thì có người ghi vài dòng vào đó rồi gấp lại, đặt lên nóc tủ cho ca sau. Trong mấy dòng ấy đôi khi lọt tên bộ đồ mặc khi đứng cửa lò, ghi vội giữa hai cột kẻ sẵn. Người ghi thường kèm thêm ai đang mượn và mượn từ hôm nào, có khi chỉ viết mỗi họ. Có một điều nên nói ngay từ đầu chứ đừng để cuối trang: bộ đồ này che thân người, không rút ngắn được thời gian đứng gần cửa lò. Rút ngắn thời gian là việc của người xếp phiên và của cách bố trí buồng đốt, không phải việc của tấm vải.
Cửa lò mở bao lâu thì cuốn nhật ký biết
Cửa lò mở ra rồi đóng vào là hai mốc rất rõ ràng, ai đứng đó cũng đọc được đồng hồ trên tường. Người trực chỉ cần chép hai con giờ ấy xuống, mất chưa tới nửa dòng chữ trong cuốn sổ. Vậy mà nhiều cuốn nhật ký chỉ ghi mỗi ca chứ không ghi từng lần mở, nên cuối tuần nhìn lại chỉ thấy một khối liền, chẳng biết khối ấy dày mỏng chỗ nào. Có ghi nhật ký là một chuyện, ghi đúng phiên lò người ấy trực lại là việc nằm ở tầng dưới.
Khoảng hở giữa hai việc đó thường lộ ra vào lúc bàn giao ca, khi hai người nhớ theo hai kiểu và không ai chịu ai.
Thứ ghi được vào sổ và thứ trôi mất
Ghi được: giờ mở, giờ đóng, tên người đứng, món đồ mượn ra và trả về đủ hay thiếu. Bốn thứ đó đều ở ngay trước mắt người trực, chẳng phải đi hỏi bên nào. Trôi mất: cảm giác rát ở mu bàn tay, mùi khét thoáng qua, tiếng nổ lép bép trong buồng đốt. Những thứ ấy chẳng có ô nào chờ chúng, nên hôm sau không ai nhắc lại nữa. Cuốn sổ vì thế luôn gọn hơn thực tế một quãng khá dài.
Muốn thu hẹp quãng đó thì phải thêm ô, mà thêm ô thì người trực lại phải viết nhiều hơn giữa lúc đang bận. Đấy là chỗ giằng co của mọi cuốn nhật ký trong xưởng, chưa nơi nào giải xong. Cách dung hoà hay dùng là để trống một cột rộng cuối trang cho người trực viết tự do bằng chữ của mình. Cột trống ấy về sau đọc lại hoá ra quý hơn cả mấy cột kẻ sẵn phía trên.
Phiên đêm và phiên ngày không giống nhau
Phiên đêm ít người qua lại, người trực hay đứng lâu hơn ở một chỗ vì chẳng ai giục. Phiên ngày thì đông, có tổ bảo trì ra vào, có xe nâng chạy ngang, đứng chỗ nào cũng phải né. Cùng một bộ đồ mặc khi đứng cửa lò nhưng mặc trong hai phiên ấy lại mòn theo hai đường lối riêng. Phiên đêm mòn ở vai và lưng, phiên ngày mòn ở gấu và ống tay. Người giữ kho nhìn vết mòn là đoán được người mượn thuộc phiên nào, khỏi cần tra sổ.
Chuyện vết mòn nghe vụn vặt nhưng lại là căn cứ tốt để xếp lịch thay đồ cho cả tổ. Thay theo tháng thì có bộ còn tốt vẫn bị bỏ, có bộ đã hỏng vẫn nằm lại trong tủ. Thay theo vết mòn thì công bằng hơn hẳn, chỉ tốn thêm một lần nhìn của người giữ kho. mũ trùm đầu để sẵn bên cửa lò cũng nên soi cùng kiểu ấy, còn kính hàn treo cạnh bảng trực lò thì càng phải soi kỹ hơn nữa.
Người trực lò quyết chỗ nào
Người trực lò tự cân được nhiều hơn họ tưởng, vì họ biết phiên nào dài, biết chỗ nào đứng rát, biết bộ nào của kho hay bung chỉ ở đường may vai. Ba thông tin ấy chẳng ai gõ vào đây: phiên lò nào kéo dài nhất tuần, ai trực cửa lò ca đêm, nhật ký lò hôm qua ghi tới dòng nào. Muốn có ba dòng đó thì phải mở cuốn sổ của chính xưởng mình ra mà tìm. Việc đáng làm sớm nhất là ghi giờ mở cửa lò vào nhật ký ngay khi vừa đóng lại, đừng để tới cuối ca mới cố nhớ. Xem rộng thêm ở dãy quần áo chịu nhiệt treo cạnh cửa lò.