Năm 2008, khi soát xét IEC 61230, ban kỹ thuật quốc tế làm một việc hiếm gặp: gỡ bỏ một yêu cầu ghi nhãn thay vì thêm vào. Ký hiệu tam giác kép, dấu hiệu quen thuộc trên găng, thảm và sào cách điện, bị loại khỏi bộ tiếp địa di động. Lời nói đầu bản 2008 ghi thẳng lý do: để làm rõ rằng sản phẩm thuộc phạm vi tiêu chuẩn này không thích hợp cho việc làm việc có điện.
Một dấu hiệu bị xoá đi và lý do đằng sau
Trên thị trường Việt Nam, tam giác kép thường được hiểu như con dấu bảo chứng. Với bộ tiếp địa di động thì ngược lại: một bộ tiếp địa in tam giác kép là dấu hiệu nhà sản xuất chưa cập nhật đúng bản tiêu chuẩn hiện hành, chứ không phải dấu hiệu hàng hạng trên. Ký hiệu IEC 60417-5216 chỉ dành cho nhóm dụng cụ được thiết kế để đưa lại gần phần đang mang điện, và bộ tiếp địa không nằm trong nhóm đó.
Hệ quả thực tế nằm ở chỗ người thợ đọc nhãn. Khi một thiết bị mang dấu hiệu dành cho làm việc có điện, người sử dụng dễ tin rằng có thể cầm nó tiếp cận dây dẫn còn mang điện. Với bộ tiếp địa, niềm tin đó dẫn thẳng tới tai nạn, bởi bộ hàng này được chế tạo để nối tắt các pha xuống đất khi lưới đã chết, không phải để chịu điện áp làm việc trong tay người.
Điều thiết bị này làm được và điều nó không làm được
Bộ tiếp địa ba pha có hai nhiệm vụ, cả hai đều diễn ra sau khi lưới đã cắt và đã cách ly. Nhiệm vụ thứ nhất là nối phần đã cắt điện xuống đất, để điện áp cảm ứng hoặc một lần đóng điện nhầm chạy theo dây đồng thay vì chạy qua cơ thể người. Nhiệm vụ thứ hai là nối tắt các pha với nhau, để nếu nguồn quay lại thì bảo vệ đầu nguồn nhận ra sự cố và cắt ngay lập tức.
Chuỗi thao tác vẫn giữ nguyên thứ tự của nó: cắt điện, thử xác nhận không còn điện, rồi mới đặt tiếp địa. Bộ hàng này là mắt xích cuối của chuỗi, không phải lối đi tắt qua chuỗi. Muốn thử xác nhận không còn điện, đơn vị công tác cần thiết bị chỉ báo điện áp hợp cấp lưới đang thao tác; muốn đưa kẹp lên dây cao áp, cần sào thao tác chuyên dùng cho lưới cao áp và găng cách điện phù hợp.
Con số kV trong tên hàng nói lên điều gì
Tên thương mại của bộ hàng có kèm một con số kV. Cần đọc con số đó đúng bản chất: nó mô tả cấp lưới mà người bán nhắm tới, không phải một định mức do tiêu chuẩn sản phẩm ấn định. Phạm vi của IEC 61230:2008 ghi rõ nhóm thiết bị này không có điện áp danh định; khả năng chịu đựng được diễn tả bằng trị số dòng, thời gian và hệ số đỉnh.
Vì vậy đem con số kV in trên tên gọi ra so sánh hai bộ hàng là so nhầm đại lượng. Kích thước hình học thì đúng là có liên quan tới cấp điện áp lưới, bởi khoảng cách an toàn thay đổi theo điện áp, nên bộ dùng cho lưới truyền tải dài hơn bộ dùng cho lưới phân phối. Nhưng chiều dài cáp tự nó không phải chỉ số an toàn, và chiều dài cụ thể phải khớp với sơ đồ trạm thật tại hiện trường.
Hỏi gì trước khi nhận bộ ba pha này vào kho
Hồ sơ đi kèm quan trọng hơn hình thức bên ngoài. Bộ phận mua hàng nên yêu cầu nhà cung cấp xuất trình báo cáo thử nghiệm đúng cho lô đang giao, trong đó ghi trị số dòng ngắn mạch chịu được kèm thời gian tương ứng, chủng loại cáp và kết quả thử kéo tại đầu nối. Hàng ghi nhãn theo IEC 61230 mà không kèm hồ sơ thử nghiệm cho lô cụ thể thì mới có nhãn, chưa có bằng chứng.
Sau khi nhận, bộ hàng cần được đưa vào sổ theo dõi cùng những bộ tiếp địa di động khác đang dùng trong đơn vị, có mã riêng cho từng bộ, ghi ngày nhập và ngày kiểm tra gần nhất. Kẹp cong vênh, răng kẹp mòn, vỏ cáp phồng rộp hoặc dây đồng đứt sợi đều là căn cứ loại bỏ, không phải căn cứ sửa chữa tạm.
