Bộ phận thay linh kiện lẻ là chỗ ít người ghé nhất trong xưởng, thường nằm cuối dãy nhà kho. Ở đó có một cái bàn, một tủ nhiều ngăn, và một tập phiếu thay linh kiện kẹp trên bảng. Ai mang đồ tới thì viết một dòng vào phiếu, để lại món hỏng, rồi cầm món mới đi. Cái khung nằm trong lòng nón là món hay được mang tới nhất, vì nó hỏng trước phần vỏ. Người thợ tháo ra, lắp vào, và bỏ món cũ vào thùng dưới gầm bàn. Cả quá trình ấy chưa tới một lượt uống nước. Có sẵn món thay là một chuyện; biết món cũ hỏng từ bao giờ thì chẳng tờ phiếu nào chép.
Phiếu thay linh kiện ghi được tới đâu
Phiếu in sẵn có ba cột: ngày, tên người, món thay. Ba cột đó đủ để tính vật tư cuối tháng, và đó đúng là mục đích người ta in ra nó. Không cột nào hỏi món cũ đã dùng bao lâu, cũng không cột nào hỏi vì sao nó hỏng. Thiếu hai câu đó thì tập phiếu chỉ nói được số lượng, không nói được nhịp.
Nắm được nhịp thì việc mua sát thực tế hơn, còn chỉ nắm số lượng thì năm nào cũng đặt bám lấy con số năm trước.
Tủ linh kiện đầy hay vơi cũng chưa nói lên nhiều
Tủ đầy có thể vì mới nhập, cũng có thể vì cả quý không ai tới thay. Tủ vơi có thể vì hỏng nhiều, mà cũng có thể do một tổ nào đó tới lấy gộp cho cả năm. Nhìn tủ mà đoán thì đoán sai theo cả hai chiều, và sai kiểu nào cũng tốn. Cách phân biệt duy nhất là đọc dọc tập phiếu chứ không phải mở tủ ra đếm. Bảng thông tin thiếu hẳn ba dòng: tủ linh kiện còn tồn những món gì, ai là thợ thay lẻ của ca này, phiếu thay linh kiện tháng này có mấy lượt.
Ba dòng ấy nằm trong tập phiếu treo cạnh bàn thợ; bên ngoài không ai chép thay. Đọc dọc tập phiếu mất chừng một buổi cho cả quý, và làm một bận thì xài được lâu. Nhiều nơi chuyển thẳng con số ấy sang bảng dự trù năm sau mà không phải bàn cãi gì thêm. Bàn cãi thường chỉ nổ ra khi hai bên cầm hai con số ước chừng lệch nhau.
Thay cả chiếc hay thay từng phần
Thay cả chiếc thì gọn cho người quản, chỉ một dòng sổ và một lần ký. Thay từng phần thì rườm hơn nhưng cứu được phần vỏ vốn còn tốt. Chọn kiểu nào phụ thuộc vào việc kho có sẵn phần lẻ hay không, và vào việc ai đứng ra tháo lắp. Nơi có bàn thợ riêng thì thay lẻ dễ, nơi không có thì người dùng đành đổi nguyên chiếc.
Bàn thợ riêng nghe to tát nhưng thực ra chỉ cần một mặt bàn và mấy ngăn tủ. Cái tốn không phải chỗ ngồi mà là người biết tháo lắp đúng cách. Người ấy học nghề chừng vài buổi là làm được, miễn có ai chỉ cho lần đầu. mũ bảo hộ có kính thay riêng phần kính là chỗ thấy rõ nhất, kèm kính bảo hộ đặt cùng tủ linh kiện để tiện lấy trong cùng một lần mở.
Thợ thay lẻ biết trước điều gì
Có ba thứ thợ thay lẻ nắm rõ hơn cả: món nào hay hỏng, tổ nào hay tới, và mùa nào đông khách. Xin nói thẳng: cái khung nằm bên trong, phần hứng cú đập vẫn là lớp vỏ ngoài. Thay khung không làm phần vỏ mới lại, và cũng không kéo dài tuổi của phần vỏ ấy. Ba thứ người thợ biết cộng với một dòng ghi thêm là đủ để xưởng chủ động hẳn. Gọn nhất là ghi mã món thay vào phiếu trước khi bỏ món cũ đi, chứ đừng bỏ rồi mới cố nhớ mã. Mã ghi sẵn thì kỳ sau mở phiếu ra là dò được ngay, khỏi phải bới thùng dưới gầm bàn. Bới thùng thì mất nửa buổi mà kết quả vẫn chỉ là ước chừng. Phần còn lại của dòng nằm tại kệ phụ kiện nón thay lẻ từng món.
