Số hiệu mẻ vải và ngày lô ấy ra khỏi xưởng may là hai thứ có thật, nhưng chúng nằm trong sổ của bên may và không đi theo thùng hàng, nên trang này không chép lại được. Hai dòng ấy trở nên quan trọng vào đúng cái ngày bảng nhân sự có thêm một cái tên. Người mới nhận việc giữa năm, cần hai bộ áo trực, và câu hỏi đầu tiên bộ phận hành chính nhận được là người ấy mặc cỡ nào. Câu hỏi đúng, nhưng chưa đủ.
Một Cái Tên Vừa Thêm Vào Bảng Nhân Sự
Lần đặt đầu tiên của một đơn vị bao giờ cũng gọn: đếm đầu người, lấy số đo, chốt một mẫu, may một lượt. Cả tổ nhận áo cùng một dịp, từ cùng một mẻ vải, và hàng người đứng chào ca trông liền một khối. Đơn đặt thứ hai khác hẳn về bản chất, dù trên giấy nó chỉ là một dòng nhỏ: hai bộ, một cỡ, giao cho một người.
Chỗ khác nhau nằm ở việc chiếc áo mới sẽ không đứng một mình. Nó đứng trong hàng, cạnh những chiếc đã mặc nửa năm, dưới cùng một luồng đèn sảnh. Người đi ngang không soi từng chiếc; họ nhìn cả hàng, và chỗ nào lệch thì mắt tự dừng lại ở đó.
Vì Sao Hai Đợt Vải Hiếm Khi Cùng Một Sắc
Vải nhuộm theo mẻ. Mỗi mẻ có một nồi thuốc nhuộm riêng, một lứa sợi riêng, một lần chỉnh tay riêng của người đứng máy. Hai mẻ cách nhau vài tháng thì gần nhau, nhưng gần không có nghĩa là trùng. Để hai mảnh sát nhau dưới ánh sáng ban ngày thì mắt thường vẫn phân ra được, rõ hơn cả ở những sắc sẫm vốn dùng nhiều cho áo trực.
Thêm nữa, chiếc áo cũ đã đi qua nắng, qua nước và qua bàn là. Nó không còn đứng ở chỗ nó đứng lúc mới ra khỏi thùng. Vậy nên chiếc áo mới, dù cắt từ đúng mẻ vải cũ, vẫn có thể nhìn khác chiếc áo cũ; ngược lại, chiếc áo mới từ mẻ khác đôi khi lại ăn nhập hơn. Không ai đoán được chuyện đó bằng cách ngồi đọc mô tả.
Đặt Thêm Giữa Kỳ Cần Hỏi Những Gì
Việc đầu tiên là gửi lại cho nơi may một chiếc áo cũ, chiếc đã mặc thật chứ không phải chiếc còn nguyên trong tủ. Đặt thêm cho người mới vào giữa năm là bài toán phải khớp với lô đã phát, không phải bài toán chỉ cần đúng cỡ — vải nhuộm hai đợt hiếm khi cùng một sắc, và một tổ mặc hai sắc áo thì người ngoài nhìn ra ngay từ ngoài cổng. Nơi may cầm chiếc áo cũ trên tay thì mới trả lời được là còn vải cùng mẻ hay không, và nếu không thì mẻ mới lệch đi tới đâu.
Việc thứ hai là hỏi thẳng xem còn tồn bao nhiêu mét của mẻ cũ, vì nhiều xưởng vẫn giữ phần dư của các đơn lớn đúng cho tình huống này. Việc thứ ba là quyết trước: nếu buộc phải sang mẻ mới thì thay áo cho trọn một ca, hay chấp nhận để lệch một chiếc. Thay trọn một ca thì hàng người đứng chào ca vẫn liền, nhưng động tới nhiều người cùng lúc; để lệch một chiếc thì gọn việc, nhưng người mới sẽ là người bị nhìn.
Ghi Lại Ngay Từ Lần Đặt Đầu Tiên
Mọi rắc rối ở trên đều nhẹ đi nếu lần đặt đầu tiên đã ghi lại vài dòng. Xin bên may đọc số hiệu mẻ vải và ngày lô ra khỏi xưởng, rồi chép thẳng hai dòng ấy vào biên bản giao nhận, cạnh số lượng và bảng cỡ. Hai dòng ấy không tự đi theo thùng hàng, nhưng chúng đi theo tờ biên bản nếu có người chịu viết chúng xuống, và tờ biên bản thì đơn vị tự giữ lấy.
