Một đôi ủng cao su hiếm khi hỏng ở chỗ người ta chờ. Thân còn nguyên, đế còn vấu, nhưng nước bắt đầu vào chân qua một vết nứt nhỏ ngay chỗ mu bàn chân gập lại. Chỗ đó có lý do rất cụ thể để hỏng trước.
Chỗ hỏng đầu tiên của một đôi ủng cao su
Nếp gấp cổ bàn chân là khớp gập nhiều nhất trong lúc đi. Mỗi bước chân là một chu kỳ kéo rồi nén trên đúng dải cao su đó. Với một ca tám tiếng, số chu kỳ trong một ngày lên tới hàng chục nghìn, và không dải vật liệu nào khác trên đôi ủng chịu tần suất như vậy.
Vì thế khi soi một đôi ủng cũ, đừng bắt đầu từ đế hay từ cổ ủng. Bắt đầu từ chỗ gập, bẻ nhẹ cho nếp mở ra rồi nhìn dọc theo nếp. Vết nứt sớm rất mảnh và chỉ lộ ra đúng lúc cao su đang bị kéo căng.
Ba tầng cơ chế cùng dồn vào một dải vật liệu
Tầng thứ nhất là cơ học, đã nói ở trên. Tầng thứ hai là ozon trong không khí, phản ứng cắt mạch polymer của cao su. Điểm đáng nhớ là vết nứt do ozon chỉ xuất hiện ở nơi cao su đang chịu ứng suất, và nó định hướng vuông góc với chiều kéo.
Nghĩa là ozon không ăn đều khắp bề mặt mà chọn đúng chỗ đang căng để tấn công. Nếp gấp cổ bàn chân là chỗ căng thường trực nhất trên cả đôi ủng, nên hai tầng cơ chế trùng nhau tại đúng một điểm.
Tầng thứ ba là tia cực tím cùng nhiệt độ, cộng hưởng với ứng suất cơ học làm quá trình suy giảm chạy nhanh hơn. Đó là lý do một đôi ủng để ngoài sân nắng xuống cấp nhanh hơn đôi cất trong kho râm mát.
Treo ngược lên đầu cọc là ép đúng vào chỗ yếu nhất
Nhà sản xuất khuyến cáo cất ủng ở đúng hình dạng tự nhiên, không gấp, không tạo nếp, không lộn trái, không nén ép. Treo ngược đôi ủng lên một đầu cọc vi phạm cả bốn điều đó cùng lúc và cùng chỗ, ngay tại cổ ủng.
Phần tì lên đầu cọc trở thành một điểm ứng suất tập trung, giữ liên tục hàng chục giờ mỗi lần cất. Theo đúng cơ chế vừa mô tả, đó là điều kiện lý tưởng để vết nứt ozon hình thành. Kèm theo, cổ ủng bị kéo giãn nên nước và bùn về sau dễ tràn vào hơn.
Sau mỗi ca, rửa bùn bằng nước và bàn chải mềm, lau khô mặt trong bằng khăn, dựng cho khô hẳn rồi mới cất. Khi vết nứt đã xuyên qua chiều dày ở nếp gấp thì đôi ủng đó phải bỏ, vì không có cách vá nào giữ lại được độ kín.
