Có một sự thật mà người bán ủng cho nông dân hiếm khi nói: phần lớn nông dân không phải không biết nên đi ủng, mà là đã thử rồi bỏ. Lý do họ đưa ra rất cụ thể và rất đáng để người thiết kế lẫn người bán hàng nghe cho kỹ.
Hai lý do thật khiến người làm ruộng bỏ ủng
Nghiên cứu nhóm tiêu điểm với nông dân trồng lúa ở vùng nhiệt đới ghi nhận hai điều: ủng nóng, và ủng làm việc đi lại trong ruộng bùn trở nên khó khăn. Nhóm nghiên cứu kết luận rằng cần phát triển và thử nghiệm những đôi ủng được thiết kế riêng để nông dân đi được dễ dàng và dễ chịu trong ruộng bùn ở xứ nhiệt đới.
Đọc kỹ hai lý do đó thì thấy chúng không nói gì về khả năng chống nước. Chống nước là thứ mọi đôi ủng cao su đều làm được, nên nó không phải điểm cần bàn. Điều quyết định người ta có đi ủng thật hay không nằm ở nhiệt độ trong lòng ủng và ở lực hút của bùn khi rút chân lên.
Đôi ủng bán được cho nông dân là đôi nhẹ và mềm cổ
Từ hai rào cản trên suy ra tiêu chí chọn hàng khá rõ ràng. Thân ủng nên nhẹ, vì mỗi gam nhân với hàng nghìn bước lội bùn thành ra khác biệt lớn. Cổ ủng nên mềm để gập theo bắp chân thay vì cấn vào, và ống nên vừa đủ rộng để rút chân ra được khi bùn giữ lại, không rộng tới mức tuột.
Đế nên có vấu thưa và rãnh rộng để bùn tự thoát ra thay vì đóng đầy rồi biến cả mặt đế thành mặt phẳng. Ngược lại, một đôi ủng dày nặng, cổ cứng, đế vấu dày đặc trông rất bền nhưng lại là đôi bị bỏ trong góc nhà sau vài buổi. Bền mà không ai đi thì không bảo vệ được ai.
Hướng dẫn vì sao phải đi mới thay đổi được thói quen
Một chương trình can thiệp tại vùng nông thôn đông bắc Thái Lan đã nâng tỉ lệ người luôn đi ủng khi làm ruộng từ ba mươi phần trăm lên bảy mươi bảy phần trăm sau sáu tháng. Điều đáng chú ý là chương trình đó không phát minh ra loại ủng mới; nó tập trung vào việc giải thích cho người dân lý do phải đi.
Bài học cho hợp tác xã và cho đơn vị cấp phát là trang bị đi kèm với truyền đạt. Phát ủng mà không nói vì sao thì tỉ lệ sử dụng thật rất thấp. Khi mua theo lô cho tổ đội, nên gộp cả buổi hướng dẫn ngắn vào kế hoạch. Các mẫu cùng nhóm nằm ở khu ủng cao su cho hộ trồng lúa.
Giảm nóng trong lòng ủng bằng cách rẻ nhất
Không có vật liệu làm ủng nào vừa kín nước vừa thoát hơi tốt, nên cách xử lý cái nóng không nằm ở đôi ủng mà nằm ở cách dùng. Đi tất cotton mỏng để mồ hôi được thấm và da không dính vào thành ủng, thay tất giữa buổi nếu làm cả ngày, và lau khô kẽ ngón sau khi lên bờ.
Quan trọng không kém là cho đôi ủng nghỉ khô hẳn giữa hai lần dùng, cách gọn nhất là luân phiên hai đôi. Chân ẩm liên tục trong ủng là điều kiện của nấm kẽ chân, bệnh nghề nghiệp phổ biến nhất của người đi ủng cả ngày. Với việc phải cầm nắm bùn đất và phân bón, dùng kèm găng tay bảo hộ cho công việc nhà nông.