Một chiếc mũ đội sai chiều là một chiếc mũ chưa từng được thử ở tư thế đó
Ở nhiều xưởng có thể thấy cảnh người thợ xoay ngược chiếc mũ, lưỡi trai quay ra sau, để cúi sát vào chi tiết đang gia công mà không bị vướng. Trông thì tiện, nhưng toàn bộ dữ liệu thử nghiệm của chiếc mũ đều được lấy ở tư thế đội đúng chiều trên đầu giả, không có phép thử nào cho tư thế ngược.
Lý do sâu hơn nằm ở kết cấu bên trong. Lồng đỡ, các dây căng và điểm tì lên vòng đầu được bố trí bất đối xứng theo hình dạng hộp sọ, sao cho lực khi có va đập được phân bổ theo một sơ đồ đã tính. Xoay chiếc mũ đi nửa vòng là làm sai lệch toàn bộ sơ đồ ấy trong khi bề ngoài chẳng có gì thay đổi.
Có những dòng mũ được nhà sản xuất công bố cho phép đội xoay ngược và ghi rõ điều đó trong tài liệu kèm theo. Nếu tài liệu không nói gì thì mặc định là không được, và người phụ trách an toàn có quyền trả lời dứt khoát chứ không cần tranh luận với từng người dùng.
Đội đúng chiều và đúng vị trí, không đẩy ra sau gáy cho mát
Cách đội đúng rất đơn giản mà lại ít khi được dạy: lưỡi trai hướng ra trước, vành trước nằm ngang phía trên chân mày, vòng đầu ôm đều quanh chu vi, và chiếc mũ theo được cả ba động tác cúi, ngửa, lắc mà không cần đưa tay giữ. Hết. Không có kỹ thuật nào phức tạp hơn thế.
Điều không nên làm là đẩy mũ ngược ra sau gáy cho thoáng trán, tư thế quen thuộc vào giữa buổi chiều nắng. Khi ấy phần vỏ không còn nằm phía trên vùng cần che, khoảng hở thiết kế bị lệch hẳn, và một vật rơi xuống sẽ chạm vào trán trước khi chạm vào mũ.
Cũng đừng nhét bút, thước hay găng tay vào giữa vỏ và lồng đỡ. Chỗ đó nhìn như một khe để đồ rất tiện, nhưng nó chính là khoảng trống làm việc; một cây bút nằm ở đó biến thành điểm cứng ép thẳng xuống đỉnh đầu đúng vào lúc chiếc mũ đang phải hấp thụ lực.
Ba bước kiểm tra trước ca mà người nhận mũ phải được dạy
Buổi phát mũ nên kèm một hướng dẫn ngắn chứ không chỉ ký nhận rồi đi. Bước một là nhìn: xoay chiếc mũ dưới ánh sáng, soi vùng đỉnh và các cạnh xem có vết nứt, vết lõm hay đường rạn trắng nào không. Việc này mất khoảng mười giây và bắt được phần lớn hư hại nghiêm trọng.
Bước hai là sờ và bóp nhẹ hai bên vành để cảm nhận độ đàn hồi, đồng thời kéo thử từng dây đỡ bên trong xem có dây nào tuột khỏi chấu gài không. Bước ba là đội lên và chỉnh vừa, rồi cúi xuống nhìn mũi giày của mình; mũ trượt về trước nghĩa là chưa chỉnh đủ chặt.
Ba bước này nên được in thành một tấm nhỏ dán ngay tại chỗ để mũ, kèm dòng ghi ai là người cần báo khi phát hiện bất thường. Đào tạo cho một người mất năm phút, nhưng nó chuyển việc phát hiện hư hại từ chỗ phụ thuộc vào đợt kiểm tra định kỳ sang chỗ diễn ra mỗi ngày.
Vết mòn lệch ở mặt trong vành sau là dấu hiệu mũ bị đội ngược quen tay
Chỗ để mũ nên nằm ngay lối vào khu vực làm việc chứ không nằm trong tủ đồ cách đó vài chục mét, vì khoảng cách càng xa thì tỉ lệ người quên đội càng cao. Mỗi người một móc có ghi tên, và mũ treo theo chiều đội để lần sau cầm lên là đội đúng hướng theo phản xạ.
Năm dấu hiệu nhìn thấy được cần xử lý ngay: mặt trong vành sau mòn bóng lệch hẳn so với vành trước, cho thấy mũ hay bị đội ngược; dải lót trán bị dịch khỏi vị trí ban đầu; có vật lạ kẹt giữa vỏ và lồng; vết nứt trên vỏ; và các dấu vết va đập chưa được ai báo cáo.
Một buổi hướng dẫn ngắn khi phát mũ đổi lại việc cả tổ đội đúng cách suốt năm, và đó là phần rẻ nhất trong toàn bộ chi phí bảo hộ. Sổ ghi kết quả kiểm tra nên chuẩn bị từ nhóm văn phòng phẩm dùng để ghi sổ kiểm tra trang bị đầu ca.
