Guốc trèo giải bài toán đi lên, không giải bài toán rơi xuống
Guốc trèo dạng tam giác gồm khung thép ôm lấy thân cột, phần gai tì vào bề mặt bê tông, bàn đặt chân và quai giữ bàn chân. Người thợ đi lên bằng cách chuyển trọng lượng luân phiên hai chân, mỗi bước khung tự khoá vào cột nhờ chính trọng lượng cơ thể chứ không nhờ chốt cơ khí nào.
Điều cần nói rõ ngay từ đầu: đây là phương tiện di chuyển. Nó đưa người tới vị trí làm việc, nhưng không có bộ phận nào tiêu tán năng lượng, không có điểm móc đánh dấu chữ A và chưa từng được thử với kịch bản rơi tự do. Guốc trèo không nằm trong chuỗi thiết bị chống rơi ngã.
Nhầm lẫn thường bắt đầu từ chỗ guốc được bày chung gian hàng với dây đai. Hai thứ giải hai bài toán khác nhau: guốc lo việc đi lên, hệ chống rơi lo việc chuyện gì xảy ra khi tuột chân. Trang bị guốc mà bỏ trống hệ thứ hai là để hở đúng phần nguy hiểm nhất của công việc.
Trèo bằng guốc thì hệ chống rơi ngã phải chạy song song
Suốt hành trình lên và xuống, người thợ phải luôn được nối vào một hệ chống rơi độc lập với guốc. Chuỗi tối thiểu gồm điểm neo đủ khả năng chịu lực, bộ phận hấp thụ năng lượng, đai toàn thân móc vào điểm đánh dấu chữ A, khoảng trống rơi đã tính trước và kế hoạch cứu hộ lập thành văn bản.
Quy chuẩn QCVN 18:2021/BXD nêu tại mục 2.7.3.7 rằng khi leo thang leo sắt lắp ở mặt ngoài công trình cao, người lao động phải dùng dây an toàn lõi thép, quấn vòng ở đầu tự do và treo thả xuống ít nhất 3,0 mét. Mục 2.7.3.9 của cùng quy chuẩn liệt kê việc làm một mình vào nhóm hành vi không được phép.
Bốn điều không được làm: không coi khung guốc là điểm neo, không móc dây an toàn vào bất kỳ chi tiết nào của guốc, không leo cột đang nghiêng hoặc có vết nứt, và không leo khi chỉ còn một chiếc dùng được. Việc chọn dây đai an toàn dùng khi trèo cột điện nên làm cùng lúc với việc chọn guốc.
Mua theo cặp, quản theo người, và những gì phải hỏi nhà cung cấp
Guốc trèo luôn là mặt hàng theo cặp và theo người. Không nên để dùng chung giữa các ca vì quai giữ chân được chỉnh theo cỡ giày và thói quen đặt bàn chân của từng thợ. Đánh số từng cặp, ghi tên người nhận và cấp phát kèm biên bản là cách quản lý đơn giản mà đủ dùng.
Bốn thông tin nên yêu cầu trước khi chốt lô: dải đường kính cột mà guốc ôm được, vật liệu và cách xử lý bề mặt khung, tải trọng làm việc công bố kèm phương pháp thử, và loại quai cùng khả năng mua rời quai thay thế. Nếu nhà cung cấp không đưa được phương pháp thử thì con số tải trọng chỉ là con số trên tờ rơi.
Với đội thi công đường dây nên tính thêm phần dự phòng, vì guốc hỏng gần như luôn hỏng một bên trước. Một cặp dự phòng cho mỗi tổ giúp tránh tình huống thợ mượn tạm chiếc lệch cỡ. Trang bị bàn chân cũng nên rà cùng đợt qua giày bảo hộ đế chống đâm xuyên cho thợ điện vì guốc chỉ bám tốt khi đế giày còn nguyên gân.
Mối hàn, gai bám và quai giữ: ba nhóm hư hỏng làm guốc tuột khỏi cột
Mối hàn là chỗ soi đầu tiên. Cần tìm vết nứt tại chân hàn, vùng rỉ ăn sâu, đoạn khung bị cong lệch so với chiếc còn lại và mọi biến dạng vĩnh viễn. Khung thép đã cong rồi nắn lại thì tính chất ban đầu không còn nguyên, không nên đưa trở lại sử dụng dù nhìn đã thẳng.
Gai bám và mặt tì quyết định guốc có trượt hay không. Gai mòn tròn đầu, mặt tì chai bóng hoặc dính dầu mỡ đều làm giảm ma sát ngay cả khi khung còn tốt. Quai giữ chân thì soi như soi dây bản: vết cắt ở mép, đường chỉ may đứt, chốt khoá biến dạng, lỗ khuy rách rộng ra.
Guốc từng rơi từ trên cao hoặc từng cùng người thợ tuột một đoạn thì loại bỏ, dù bề ngoài còn nguyên vẹn. Bảo quản bằng cách treo trên giá nơi khô, không quăng chung thùng với vật nặng. So với một ngày công phải dừng vì thiếu đồ, chi phí giữ sẵn một cặp thay thế là khoản đầu tư nhỏ và dễ thu hồi.
