An Toàn Trên Cao

Chống Rơi Từ Trên Cao: Bảo Vệ Cá Nhân Và Bảo Vệ Tập Thể Không Thay Nhau

Ngã cao là nhóm tai nạn gây tử vong nhiều nhất trong xây dựng, và điều đáng nói là phần lớn các ca đều có trang bị tại hiện trường. Vấn đề nằm ở chỗ trang bị không đầy đủ theo hệ hoặc dùng sai cách: có dây đai nhưng không có điểm neo đủ chắc, có lưới nhưng căng sai vị trí, hoặc móc dây vào lan can tạm thay vì móc vào kết cấu chịu lực.

Nhóm hàng này chia làm hai hướng bảo vệ khác nhau về bản chất. Bảo vệ cá nhân gồm dây đai toàn thân, dây nối, bộ hãm — người dùng phải chủ động đeo và móc đúng. Bảo vệ tập thể gồm lưới an toàn, lan can, sàn thao tác — có tác dụng với cả người không đeo gì. Nguyên tắc an toàn quốc tế đặt bảo vệ tập thể lên trước, vì nó không phụ thuộc vào việc từng người có tuân thủ hay không.

Trong thực tế thi công ở Việt Nam, hai hướng này thường được dùng song song: lưới hứng bên dưới cho toàn khu vực, dây đai cho người trực tiếp làm ở mép ngoài. Đây cũng là lý do danh mục gom cả hai nhóm — nhưng khi lập dự toán, cần tính riêng chứ không được coi nhóm này thay được nhóm kia.

Hệ Chống Rơi Gồm Những Gì Và Đọc Ký Hiệu EN Thế Nào

Một hệ chống rơi hoàn chỉnh không phải là một món đồ mà là chuỗi ba phần nối nhau, mỗi phần có tiêu chuẩn riêng: dây đai toàn thân theo EN 361, dây nối theo EN 354, và bộ hấp thụ năng lượng theo EN 355 khi có nguy cơ rơi thật sự. Thiếu bất kỳ mắt nào thì cả hệ mất tác dụng, và đây là chỗ nhiều công trường tiết kiệm nhầm — mua dây đai tốt nhưng bỏ bộ hấp thụ.

Dây đai toàn thân phân tán lực khi rơi ra vai, xương chậu và đùi, thay vì dồn vào bụng như đai bán thân. Đây là lý do đai bán thân chỉ dùng cho công việc định vị, không dùng cho chống rơi thật sự. Điểm móc chính là khoen chữ D ở lưng trên, và mọi dây nối phải móc vào đúng vị trí đó.

Về điểm neo, đây là con số nên nắm rõ khi khảo sát công trường: hệ hạn chế di chuyển cần điểm neo chịu tối thiểu khoảng 3 kN, còn hệ chống rơi thật sự cần khoảng 6 đến 7,5 kN. Lan can tạm, ống nước và giàn giáo chưa neo chắc thường không đạt các mức này, dù nhìn có vẻ vững.

Một chi tiết nhỏ nhưng quyết định hiệu quả thực tế là vị trí điểm neo so với người. Neo càng cao hơn khoen lưng thì quãng rơi tự do càng ngắn và lực giật càng nhẹ; neo ngang hoặc thấp hơn chân khiến người rơi xa hơn trước khi hệ bắt đầu hãm, đồng thời dễ gây va quệt vào kết cấu bên cạnh. Khi khảo sát công trường, nên xác định điểm neo trước rồi mới chọn chiều dài dây nối, chứ không phải mua dây trước rồi tìm chỗ móc.

Cuối cùng là khoảng trống rơi — thứ hay bị bỏ qua nhất. Phải cộng chiều dài dây nối, quãng bung của bộ hấp thụ năng lượng, chiều cao người và biên an toàn. Theo thông lệ, quãng rơi tự do không nên vượt khoảng 1,8 mét và quãng hãm của bộ hấp thụ khoảng 1,1 mét. Nếu khoảng trống bên dưới không đủ, người rơi sẽ chạm đất trước khi hệ kịp hãm — nghĩa là toàn bộ trang bị trở nên vô nghĩa dù mua đúng chuẩn.

Các Nhóm Trong Danh Mục Và Chọn Nhóm Nào Cho Việc Gì

Người trực tiếp làm ở mép ngoài, trên mái hoặc trên giàn giáo cần dây đai toàn thân, trong danh mục có các dòng của SSEDA, Kukje và nhiều lựa chọn khác. Với đơn vị quen dùng hàng Hàn Quốc, xem riêng nhóm dây đai nhập Hàn.

Bảo vệ tập thể dùng lưới chống rơi căng bên dưới khu vực thi công, với các loại mắt lưới khác nhau tuỳ vật cần hứng. Cần che nắng và chắn bụi cho công trường thì đó là nhóm khác hẳn, xem lưới che nắng — không dùng thay lưới chống rơi. Với độ cao thấp và thao tác ngắn, thang nhôm đúng tải là phương án hợp lý hơn dựng giàn giáo.

Mua Theo Lô Và Những Điểm Phải Kiểm Trước Mỗi Ca

Khác với hầu hết nhóm bảo hộ khác, thiết bị chống rơi phải được kiểm tra trước mỗi lần dùng chứ không chỉ kiểm khi nhận hàng. Danh sách kiểm nhanh gồm: dây đai không sờn, không cháy sém, không có sợi đứt; chỉ may ở các mối nối còn nguyên, không tưa; khoá cài đóng mở trơn và không nứt; khoen chữ D không biến dạng; và bộ hấp thụ năng lượng chưa bung — nếu đã bung dù chỉ một phần thì bỏ ngay, không dùng lại.

Khi mua theo lô, ba câu nên hỏi nhà cung cấp: dây đai đạt tiêu chuẩn nào và có giấy chứng nhận kèm theo không, chiều dài dây nối là bao nhiêu và có phù hợp khoảng trống rơi tại công trường không, và bộ hấp thụ năng lượng đi kèm hay bán riêng. Câu thứ hai nên trả lời bằng số đo thực tế tại công trình chứ không chọn theo mặc định của nhà cung cấp.

Về số lượng, thiết bị chống rơi không nên tính theo đầu người mà theo số vị trí làm việc trên cao cùng lúc, cộng dự phòng cho thiết bị đang chờ kiểm định hoặc đã loại bỏ. Với công trình kéo dài, nên lập sổ theo dõi từng bộ theo số hiệu để biết bộ nào đã dùng bao lâu và đã từng chịu tải hay chưa.

Bảo Quản Và Khi Nào Bắt Buộc Loại Bỏ Thiết Bị

Dây đai và dây nối làm từ sợi tổng hợp nên rất nhạy với tia cực tím, hoá chất và nhiệt. Không phơi nắng dài ngày, không để trong thùng xe nóng, không giặt bằng chất tẩy mạnh và tuyệt đối không sấy nóng. Cách bảo quản đúng là treo nơi khô thoáng, tránh ánh nắng trực tiếp, không để chung với dụng cụ sắc hoặc dầu mỡ. Lưới an toàn cũng vậy — lưới phơi nắng liên tục nhiều tháng sẽ giòn dần dù nhìn vẫn nguyên.

Có một quy tắc trong nhóm này khác hẳn mọi nhóm bảo hộ khác: mọi thiết bị đã từng chịu một cú rơi đều phải loại bỏ ngay, kể cả khi nhìn bên ngoài không hư hại gì. Sợi vải đã bị kéo giãn ở mức vi mô và không còn khả năng chịu tải như thiết kế. Điều này áp dụng cho cả dây đai, dây nối lẫn bộ hấp thụ năng lượng và móc.

Các dấu hiệu loại bỏ khác gồm: sợi bị mài mòn hoặc xù rõ ở vùng tiếp xúc kết cấu, vết cháy hoặc chảy nhựa do tia lửa hàn, vết hoá chất làm đổi màu và cứng sợi, chỉ may bung ở mối nối chịu lực, khoá cài rơ hoặc kẹt, và nhãn nhận dạng đã mờ không đọc được số hiệu cùng ngày sản xuất. Mất nhãn cũng là lý do loại bỏ, vì không còn cách nào truy được thiết bị đã dùng bao lâu.

Nhóm này cần một quyển sổ riêng, không gộp chung với vật tư tiêu hao. Mỗi bộ nên có ký hiệu dán trên thân, ghi ngày đưa vào dùng và ngày rà gần nhất; khi một bộ từng chịu cú rơi thì dòng ghi ấy là căn cứ để loại nó ra, thay vì phụ thuộc trí nhớ của người trực ca hôm đó.