Vật liệu tổng hợp phủ bề mặt ngày nay bắt chước da tự nhiên rất giống, đến mức nhìn ảnh chụp gần như không phân biệt được. Với bên mua số lượng lớn, đây là chỗ cần một vài phép kiểm tự làm được ngay tại bàn nghiệm thu, không cần gửi mẫu đi đâu.
Phép thứ nhất là soi mặt cắt tại mép miệng giày. Vật liệu tự nhiên có mặt cắt gồm các sợi rối đan vào nhau và thớ chuyển màu dần. Vật liệu phủ có mặt cắt phân tầng rõ: một lớp phủ mỏng nằm trên một nền dệt có cấu trúc đều đặn nhìn thấy được các sợi ngang dọc.
Phép thứ hai là soi bề mặt dưới ánh sáng nghiêng: lỗ chân lông tự nhiên phân bố không đều và không lặp lại, còn hoa văn dập trên vật liệu phủ có xu hướng lặp theo chu kỳ. Phép thứ ba là nhỏ một giọt nước và quan sát, bề mặt tự nhiên thường thẫm màu dần tại chỗ giọt nước.
Vật liệu không phải cấp bảo vệ, và da tự nhiên không phải luôn tốt hơn
Cần nói rõ trước khi đi tiếp: loại vật liệu mũ giày không quyết định mức bảo vệ. Mức bảo vệ nằm ở chuỗi ký hiệu tiêu chuẩn và ở các phép thử tương ứng. Một đôi làm bằng vật liệu tổng hợp vẫn có thể đạt cấp cao hơn một đôi làm bằng da tự nhiên.
Da tự nhiên hút ẩm, đó là ưu điểm ở xưởng khô nhưng thành nhược điểm ở khu vực nhiều nước, vì vật liệu ngậm ẩm lâu khô và nặng thêm trong ca. Ở những nơi đó, vật liệu tổng hợp đôi khi lại là lựa chọn hợp lý hơn về mặt vận hành.
Cách bảo dưỡng cũng khác nhau và không hoán đổi được. Không dùng mỡ động vật hay dầu ăn để dưỡng, không hơ gần nguồn nhiệt cho nhanh khô. Cả hai cách này đều làm vật liệu co cứng và nứt sớm, và đó là hư hỏng do sử dụng chứ không phải lỗi sản phẩm.
Hợp đồng khung có điều khoản khoá vật liệu
Với doanh nghiệp mua đều đặn nhiều đợt trong năm, nên chuyển từ mua theo từng đơn sang hợp đồng khung nhiều kỳ. Trong đó, phần quan trọng nhất không phải mức chào mà là phụ lục kỹ thuật khoá lại các thông số của sản phẩm được duyệt.
Phụ lục cần ghi cụ thể loại vật liệu mũ giày, vật liệu pho mũi, cách gắn cụm đế và chuỗi ký hiệu tiêu chuẩn. Kèm theo là một câu ràng buộc: mọi thay đổi so với phụ lục phải được thông báo và bên mua duyệt lại mẫu trước khi giao lô tiếp theo.
Dấu hiệu đầu tiên là kiểu nứt của bề mặt. Vật liệu tự nhiên xuống cấp theo các nếp nhăn chạy dài không đều, còn lớp phủ nhân tạo khi hết tuổi thọ thường nứt thành mạng ô gần như đều nhau trên một vùng rộng. Thấy mạng ô đó là lớp phủ đã giòn hết.
Dấu hiệu thứ hai là hình dạng của vết xước sâu. Khi mép vết xước cuộn lên thành viền cứng và không nằm phẳng lại, phần vật liệu quanh đó đã mất độ dẻo. Vết xước kiểu này tiếp tục rách rộng ra mỗi lần bàn chân gập và không có cách xử lý nào giữ lại được.
Hai dấu hiệu này nhìn rõ nhất khi cầm giày nghiêng dưới đèn và bẻ nhẹ theo chiều gập. Nắm được kiểu hỏng riêng của từng loại vật liệu giúp bộ phận vật tư đặt định mức thay thế đúng cho từng nhóm và thương lượng với bên bán trên căn cứ cụ thể.