Buồng phun sơn là một trong số ít nơi trong nhà máy có hai mối nguy chồng lên nhau mà lại được xử lý bằng hai logic ngược chiều. Một mặt, không khí đầy hơi dung môi và hạt sơn mù, nên người thao tác cần được che chắn kín. Mặt khác, chính bầu không khí ấy có thể bắt lửa từ một tia lửa rất nhỏ, nên mọi thứ trong phòng phải không được sinh ra tia lửa.
Hai mối nguy trong cùng một không gian
Mối nguy thứ nhất là phơi nhiễm: hạt sơn bám lên da và tóc, hơi dung môi đi vào đường thở, quần áo mặc trong nhiễm mùi mang về nhà. Mối nguy này giải bằng bộ đồ kín thân, mũ trùm, và thiết bị lọc cho đường thở chọn theo đúng loại dung môi.
Mối nguy thứ hai là cháy nổ. Hơi dung môi trộn với không khí trong một khoảng nồng độ nhất định sẽ trở thành hỗn hợp bắt lửa được, và năng lượng cần để mồi nó rất nhỏ — nhỏ tới mức một tia phóng điện giữa tấm vải với thành máy đủ để khởi phát. Mối nguy này không giải bằng độ dày vải, mà giải bằng cách không cho điện tích tích tụ.
Vì sao tấm vải cần cho điện tích thoát đi
Vải cọ vào vải, vải cọ vào ghế, người bước trên sàn — mọi chuyển động đều sinh ra chênh lệch điện tích. Trên vật liệu thông thường, điện tích ấy nằm lại tại chỗ và lớn dần cho tới khi tìm được một điểm để phóng qua không khí, và cú phóng đó chính là tia lửa cần tránh.
Trang thông tin của mã hàng này chưa ghi trị số điện trở bề mặt của vải cũng như điều kiện nối đất mà nhà sản xuất giả định khi thử; đây là hai dữ kiện quyết định bộ đồ có phù hợp với khu vực đang xét hay không, và chỉ có trong hồ sơ kỹ thuật đi kèm model.
Vải được xử lý cho mục đích này thường có sợi dẫn đan xen thành lưới rất thưa trên nền vải. Lưới ấy không dẫn điện như một sợi dây, nó chỉ đủ để điện tích trượt dần đi thay vì dồn lại một chỗ. Nhìn kỹ dưới ánh sáng nghiêng sẽ thấy các đường kẻ ô mảnh chạy đều khắp thân áo.
Bộ đồ chỉ là một mắt trong chuỗi
Điện tích trượt đi thì phải trượt về đâu đó. Nếu người mặc đi giày đế cách điện đứng trên sàn phủ sơn epoxy khô, điện tích không có đường xuống đất và tấm vải kia gần như không phát huy tác dụng. Đây là chi tiết bị bỏ sót nhiều nhất khi mua sắm: bộ đồ được duyệt riêng, còn giày và sàn thì không ai xét lại.
Chuỗi đầy đủ gồm bốn mắt: vải tiêu tán, giày dẫn hoặc tiêu tán, mặt sàn có điện trở phù hợp, và điểm nối đất của thiết bị trong phòng. Thiếu một mắt là chuỗi đứt, và việc đầu tư vào ba mắt còn lại không bù được.
Điều dễ hiểu nhầm nhất về hai chữ chống tĩnh điện
Chống tĩnh điện và cách điện là hai chuyện ngược nhau, không phải hai mức của cùng một chuyện. Cách điện nghĩa là làm cho điện trở thật cao để chặn dòng đi qua người. Tiêu tán tĩnh điện nghĩa là làm cho điện trở thấp có kiểm soát để điện tích thoát đi. Chính tiêu chuẩn về tính chất tĩnh điện của quần áo bảo hộ ghi rõ nó không nhằm bảo vệ trước điện áp lưới. Vì vậy bộ đồ này không cách điện, không chống điện giật, và tuyệt đối không dùng thay cho găng, ủng, thảm hay sào chuyên dụng có cấp điện áp được công bố.
Cần phân biệt thêm một tầng nữa: khả năng tiêu tán điện tích cũng không phải khả năng chống cháy. Vải tiêu tán làm giảm nguy cơ tạo ra nguồn mồi, nhưng nếu đám cháy đã xảy ra thì việc vải có bắt lửa hay không lại thuộc về một họ phép thử khác hẳn. Ba tính năng tiêu tán tĩnh điện, chống cháy và chống hoá chất phải được công bố riêng từng cái, không suy ra từ nhau và không gộp vào một dòng mô tả.