Guardian G1101 là thiết bị rửa mắt lắp cố định tại nơi làm việc, đặt ở chỗ người lao động tới được trong vài giây sau khi bị hoá chất bắn vào mắt. Trang này trả lời câu hỏi mà bộ phận mua hàng và bộ phận an toàn đặt ra trước tiên: căn cứ nào buộc doanh nghiệp phải có thiết bị này, và đặt ở đâu thì đúng.
Quy chuẩn Việt Nam nào bắt buộc lắp thiết bị rửa mắt
Việt Nam chưa ban hành TCVN riêng cho thiết bị rửa mắt khẩn cấp. Nhiều đơn vị vì thế hiểu nhầm rằng đây là hạng mục tuỳ chọn. Thực tế ngược lại. QCVN 05A:2020/BCT, ban hành kèm Thông tư 48/2020/TT-BCT và có hiệu lực từ ngày 01/01/2022, tại mục 5.9 yêu cầu nhà xưởng và kho chứa hoá chất nguy hiểm phải lắp thiết bị rửa mắt khẩn cấp và tắm khẩn cấp, với khoảng cách từ khu vực có thao tác tiếp xúc hoá chất tới thiết bị nằm trong bán kính 10 m nhưng không gần hơn 2 m.
Đây là quy chuẩn quốc gia đang có hiệu lực, không phải khuyến nghị. Hai con số đó đo được bằng thước, nên đoàn kiểm tra đối chiếu ngay tại hiện trường. Khi lập danh mục mua sắm, hãy xếp thiết bị rửa mắt khẩn cấp theo bán kính lắp đặt chứ đừng xếp theo số lượng đầu người.
Tiêu chuẩn Mỹ ANSI/ISEA Z358.1-2014 (R2020) hay được viện dẫn cho nhóm thiết bị này. Cần nói rõ đó là tiêu chuẩn của Hoa Kỳ, không phải quy chuẩn bắt buộc tại Việt Nam. Tiêu chuẩn ấy đặt mức tối thiểu 1,5 lít mỗi phút trong 15 phút cho vòi rửa mắt, nhiệt độ nước trong dải 16 – 38 °C, van chuyển sang trạng thái mở trong vòng một giây và tự giữ mở. Chúng tôi nêu các trị số đó để bạn có thang đo khi duyệt mẫu, chứ không tuyên bố mã hàng nào đã được chứng nhận. Muốn khẳng định, hãy yêu cầu nhà cung cấp xuất trình tài liệu kỹ thuật và chứng nhận cho đúng model.
Vì sao ngưỡng không gần hơn 2 mét lại quan trọng
Phần lớn tài liệu bán hàng chỉ nhắc vế càng gần càng tốt. Quy chuẩn Việt Nam ràng buộc theo hai chiều. Đặt thiết bị quá sát bàn thao tác thì chính nó nằm trong vùng có thể bị hoá chất bắn tới, hoặc bị chặn bởi đám cháy và vũng tràn ngay tại chỗ. Khi đó người bị nạn phải vòng qua đúng khu vực vừa gây tai nạn để tới chỗ rửa.
Vế còn lại là thời gian tiếp cận. Tài liệu kỹ thuật quốc tế lấy mốc 10 giây, tương ứng quãng đường khoảng 16,8 m với người đi bình thường. Quãng đường ấy phải đo theo lối đi thực tế, có tính cửa, góc rẽ và vật cản, chứ không đo theo đường chim bay trên bản vẽ. Qua hai cánh cửa và một khúc quẹo thì cự ly thực tế ngắn hơn nhiều. Thiết bị cũng phải cùng cao độ với nơi thao tác, không cầu thang, không dốc.
Guardian G1101 trong bố trí thực tế của nhà xưởng
Theo tên gọi của dòng, đây là cụm kết hợp vòi rửa mắt với bồn rửa tay, nên vị trí tự nhiên của nó là ranh giới giữa khu thao tác hoá chất và khu vệ sinh cá nhân. Ba chi tiết quyết định lắp được hay không: áp lực nước tại điểm đấu nối, đường thoát sàn cho lượng nước xả liên tục, và khoảng trống trước thiết bị đủ cho một người đứng cúi rửa nhiều phút.
Vì sao đường thoát là chuyện lớn: 1,5 lít mỗi phút nhân 15 phút là 22,5 lít nước cho một lần dùng của riêng chức năng rửa mắt. Nếu bố trí thêm vòi tắm khẩn cấp, lượng nước phải sẵn sàng còn lớn hơn nhiều lần. Về chiều cao, tiêu chuẩn Mỹ đặt tia nước của vòi rửa mắt trong khoảng 83,8 – 134,6 cm so với sàn và cách vật cản gần nhất tối thiểu 15,3 cm, nên đối chiếu bản vẽ hoàn công của model trước khi đục tường.
Thứ nhất, nước phải ấm. Dải 16 – 38 °C không phải chuyện tiện nghi. Nước dưới 16 °C khiến người bị nạn rút ra sau hai tới ba phút, trong khi mốc 15 phút là con số y học dựa trên thời gian cần để giảm nhẹ tổn thương do hoá chất ăn mòn. Nước quá lạnh phá hỏng chính quy trình cứu người; nước trên 38 °C thì gây bỏng và làm tăng hấp thụ hoá chất qua da.
Thứ hai, phải xả định kỳ. Vòi rửa mắt hiếm khi dùng nên nước tù rất lâu trong đoạn ống cụt. Nghiên cứu công bố trên PubMed ghi nhận mức nhiễm vi sinh tăng rõ rệt khi tuổi nước vượt quá một ngày, với Enterobacter và Mycobacterium ở mật độ cao. Đó là lý do kỹ thuật của việc kích hoạt cho chảy nước hằng tuần và kiểm định toàn diện hằng năm, không phải thủ tục giấy tờ.
Thứ ba, phải huấn luyện. Người có khả năng tiếp xúc hoá chất cần biết vị trí thiết bị và biết dùng hai tay banh mi mắt khi rửa. Và câu bắt buộc ghi vào nội quy: rửa liên tục tối thiểu 15 phút và đồng thời gọi cấp cứu. Rửa mắt là bước sơ cứu tại chỗ, không thay thế việc đưa nạn nhân tới cơ sở y tế, cũng không thay được nghĩa vụ đánh giá rủi ro của người sử dụng lao động.
