Trong kho vật tư của phần lớn đơn vị đều có một góc chứa những đôi ủng không ai muốn đi mà cũng không ai dám bỏ. Chúng còn nguyên hình, không thủng, nhìn qua thì vẫn dùng được. Chính vì trông vẫn dùng được nên chúng ở lại, và rủi ro nằm đúng ở chỗ đó.
Ủng hỏng thường vẫn trông còn tốt
Một đôi ủng mất khả năng che chở trước khi nó mất hình dáng. Thân cứng lại theo năm tháng, đế mòn dần tới mức bằng phẳng, đường keo nối đế với thân yếu đi từng chút. Không quá trình nào trong ba quá trình đó tạo ra một lỗ thủng để người ta nhìn thấy, nên chúng diễn ra âm thầm cho tới khi có sự cố.
Ranh giới về chữ nghĩa cũng nên đặt ngay ở đây. Chữ mềm trên tên hàng là một cảm nhận bằng tay chứ không phải chỉ tiêu có phép đo, còn chữ tối ưu thì không ứng với bất kỳ mức nào trong hệ ký hiệu nào. Hệ quả quan trọng hơn nhiều: trông còn dùng được và còn dùng được là hai kết luận khác nhau, và chỉ kết luận thứ hai mới dựa trên việc kiểm tra thật.
Chuyện này khó xử lý vì người quyết định thường không phải người đi. Người giữ kho nhìn thấy một món còn nguyên vẹn và ghi vào sổ là còn tồn, trong khi người từng đi đôi đó biết rõ nó đã trơn. Hai cách nhìn không gặp nhau ở đâu cả, trừ khi có một danh sách dấu hiệu chung cho cả hai bên.
Bốn dấu hiệu nhìn được trong ba mươi giây
Dấu hiệu thứ nhất là đế đã mòn tới mức các vấu gần bằng với mặt đế. Đây là dấu hiệu bị bỏ qua nhiều nhất, bởi lúc đó thân ủng vẫn còn đẹp và người nhìn tự nhiên đánh giá theo phần đẹp. Không có cách nào phục hồi một mặt đế đã lì, nên đây là tiêu chí loại bỏ chứ không phải tiêu chí để cân nhắc.
Cần ghi chú một điều về mã đang xem. Không có tuổi thọ tính bằng tháng nào được lưu cho mã này, và cũng không nên trông đợi con số ấy ở bất cứ đâu, vì mức hao mòn phụ thuộc vào mặt sàn, quãng đường và chỗ cất giữ nhiều hơn là phụ thuộc vào thời gian trôi qua. Bốn dấu hiệu nhìn bằng mắt đáng tin hơn mọi mốc tháng định sẵn.
Ba dấu hiệu còn lại cũng dễ kiểm. Nứt xuyên ở nếp gấp cổ bàn chân, tức chỗ gập theo mỗi bước đi và cũng là chỗ hỏng trước mọi chỗ khác. Mép đế bắt đầu hở ra khỏi thân, dù mới chỉ một đoạn ngắn ở gót. Và cuối cùng, bóp mạnh vào thân rồi buông ra thấy vật liệu cứng, gằn tay, trở lại hình cũ chậm hơn hẳn một đôi mới cùng loại.
Đôi bị loại rồi đi về đâu
Kịch bản quen thuộc diễn ra thế này. Một đôi bị loại khỏi dây chuyền, được để ở góc kho, rồi có người mang về nhà dùng cho việc vặt. Vài tháng sau kho thiếu hàng, đôi ấy quay lại đúng dây chuyền cũ, và lần này không ai nhớ vì sao nó từng bị loại. Chuỗi sự việc này lặp lại ở rất nhiều nơi.
Cách chặn đơn giản và gần như không tốn gì. Đánh dấu bằng sơn lên cả hai chiếc ngay tại thời điểm quyết định loại, không đợi tới lúc cất. Để riêng vào một thùng có ghi rõ, và đặt thùng đó cách xa khu hàng mới nhập. Dấu sơn làm việc mà trí nhớ của cả tổ đội không làm nổi.
Nếu đơn vị vẫn muốn tận dụng thì phải nói rõ tận dụng vào việc gì. Rửa sân, tưới cây, dọn vườn là những việc không có mối nguy nào dưới bàn chân và hoàn toàn chấp nhận được. Điều bắt buộc là người nhận phải được nói thẳng rằng đôi này đã hết vai trò che chở, để họ không mang nó trở lại chỗ cần được che chở.
Thải bỏ cho gọn thay vì để tồn
Cao su và các loại nhựa dùng làm ủng đều nằm rất lâu trong môi trường, nên cách xử lý nên được quyết một lần cho cả đơn vị chứ không xử lý từng đôi. Gom về một điểm cố định, tuyệt đối không đốt tại chỗ vì khói từ nhóm vật liệu này rất độc, và liên hệ với đơn vị thu gom ở địa phương để hỏi họ nhận nhóm nào.
Với đơn vị có vài trăm người, khối lượng thải ra mỗi đợt đủ lớn để đơn vị thu gom cần biết trước. Một cuộc gọi báo trước số lượng và loại vật liệu thường đủ để việc này diễn ra gọn, thay vì để một đống hàng loại nằm ở góc kho thêm nửa năm nữa.
