Ca sáng ở xưởng đúc mở màn bằng mấy phút kiểm đồ. Tổ trưởng đi dọc hàng mũ treo, cầm lên đặt xuống, ký vào tờ biên bản rồi cho quân vào vị trí. Phần lớn khoảng thời gian ấy dồn vào việc đếm đủ hay thiếu. Phần ít ai dừng lại là tấm kính gắn phía trước, dù nó mới là thứ quyết định người đội nhìn thấy gì trong suốt buổi.
Hai thứ trên tấm kính mà mắt thường bỏ qua
Nhựa trong của tấm che mặt già theo hai đường khác nhau. Đường thứ nhất là lớp mờ phủ đều, đến từ bụi và từ những lần lau khô. Đường thứ hai là vết rạn chân chim, mọc từ mép rồi bò dần vào giữa. Lớp mờ làm ánh sáng lọt qua ít đi, vết rạn làm hình bị nhoè ở rìa. Kính còn nguyên là một chuyện, kính còn cho nhìn rõ lại là chuyện phải soi mới biết.
Mẫu MKH0003 là chiếc mũ kính che mặt phía trước, tấm che bắt vào vành bằng hai chốt xoay. Người đội hạ tấm xuống khi rót, khi đục, khi thổi bụi, rồi gạt lên lúc ghi chép. Vì tấm che nằm ngay trước mắt nên mọi vết trên nó đều đi thẳng vào tầm nhìn. Chiếc mũ trơn không vướng chuyện đó, hỏng thì hỏng ở vành, mắt thường thấy liền. Với dòng có tấm che, chỗ hỏng lại nằm ở phần trong suốt, mà trong suốt thì khó lộ ra chỗ hỏng.
Biên bản đầu ca thường dừng ở cột đủ hay thiếu
Mẫu biên bản in sẵn ở nhiều xưởng chỉ có cột tên người, cột số món và cột chữ ký. Người ký nhìn vào cột số món, thấy khớp là ký. Không cột nào hỏi về trạng thái phần trong suốt. Hệ thống theo dõi thiết bị cũng dừng ở mức ấy. Nó lưu mã hàng, lưu ngày nhập, rồi hết. Vết rạn trên tấm kính không có ô nào để ghi, ngày soi kính gần nhất cũng không, còn tên người ký biên bản trước ca thì nằm trên giấy chứ không nằm trong máy. Ba dòng ấy chỉ sống được nếu tờ biên bản có thêm một ô trống bên phải.
Bộ phận thay được nên tách khỏi thân mũ
Tấm che mặt vốn là bộ phận rời, tháo hai chốt là ra. Nhiều xưởng vì thế mua lẻ mảng kính che mặt soi kỹ trước mỗi ca theo lô, cất trong tủ đầu chuyền, ai thấy mờ thì đổi liền. Cách này giữ nguyên thân mũ và chỉ đổi phần già trước. Dây quai, nút vặn sau gáy, đệm mút bên trong cũng thuộc nhóm phụ kiện nón thay lúc kiểm đầu ca. Đổi lẻ vài món bao giờ cũng nhẹ hơn thay nguyên chiếc. Tủ đầu chuyền chỉ cần một ngăn cho tấm che và một ngăn cho quai là đủ chỗ xoay xở.
Thao tác gọn nhất cho tổ trưởng vào đầu ca
Cầm chiếc mũ lên, đưa tấm che ra chỗ sáng, soi kỹ tấm kính trước mỗi ca, lật hai mặt kính lên là rõ. Thấy lớp mờ phủ đều thì ghi một dấu vào ô trống bên phải biên bản. Đủ ba dấu liên tiếp thì đổi tấm, khỏi chờ tới lúc người đội tự kêu. Ai đang cân nhắc giữa các kiểu chốt xoay và bề rộng tấm che có thể mở dòng mũ kính che mặt phía trước ra so trước.