Chọn Số Kính Lọc Cho Mặt Nạ Hàn Điện Tử Theo Dòng Hàn

Mặt nạ hàn điện tử tự động đổi độ tối kính

Nhiều thợ để mặt nạ hàn điện tử cố định ở một số kính cho mọi việc. Hàn TIG dòng thấp thì tối đến mức không thấy vũng hàn, còn hàn que dòng lớn thì cuối ca mắt cay và nhìn đâu cũng thấy vệt sáng. Chọn số kính lọc mặt nạ hàn theo dòng hàn và quy trình hàn sẽ giải quyết cả hai tình huống. Bài này đưa ra bảng số kính tối thiểu theo OSHA, cách tinh chỉnh tại chỗ và những thông số khác cần đọc trên một mặt nạ tự động.

Mọi con số trong bài lấy từ bảng kính lọc tại điều 1910.133 của OSHA. Đó là mức tối thiểu, không phải mức dễ chịu nhất cho mắt, nên phần sau sẽ nói cách chọn sẫm hơn khi cần.

Số Kính Lọc Cho Biết Điều Gì Và Vì Sao Dòng Hàn Quyết Định Nó?

Số kính, hay số shade, càng cao thì kính càng sẫm và lượng ánh sáng nhìn thấy lọt qua càng ít. Hồ quang càng mạnh khi dòng hàn tăng, nên cùng một quy trình, dòng lớn hơn cần số kính cao hơn. Quy trình hàn cũng làm thay đổi con số: theo bảng của OSHA, ở dải 60 đến 160 A, hàn que cần tối thiểu số 8, còn hàn MIG/MAG và hàn dây lõi thuốc cần tối thiểu số 10.

Với kính hàn điện tử đạt chuẩn, việc chặn tia cực tím và hồng ngoại không phụ thuộc vào số kính đang chọn. Hướng dẫn của một hãng mặt nạ ghi rõ mắt luôn được bảo vệ khỏi hai loại tia này ở mọi mức sẫm. Số kính vì thế chủ yếu quyết định độ chói của ánh sáng nhìn thấy. Chọn quá sáng gây mỏi mắt và lóa, chọn quá tối làm thợ phải nghiêng sát vào hồ quang để nhìn, hít nhiều khói hàn hơn.

Mặt nạ hàn điện tử có núm chỉnh số kính lọc theo dòng hàn
Núm chỉnh số kính cho phép đổi mức sẫm khi chuyển giữa hàn que, MIG và TIG.

Bảng Số Kính Tối Thiểu Theo Dòng Hàn Của OSHA

Bảng dưới trích các dòng thường gặp trong xưởng từ bảng kính lọc chống bức xạ của OSHA. Cột cuối là số kính thấp nhất được phép, không phải số khuyến nghị.

Quy trình Dòng hàn (A) Số kính tối thiểu
Hàn que (SMAW) Dưới 60 / 60–160 / 160–250 / 250–550 7 / 8 / 10 / 11
Hàn MIG/MAG và dây lõi thuốc Dưới 60 / 60–160 / 160–250 / 250–500 7 / 10 / 10 / 10
Hàn TIG (GTAW) Dưới 50 / 50–150 / 150–500 8 / 8 / 10
Cắt hồ quang than khí nén Dưới 500 / 500–1000 10 / 11
Hàn plasma Dưới 20 / 20–100 / 100–400 / 400–800 6 / 8 / 10 / 11
Cắt plasma Dưới 300 / 300–400 / 400–800 8 / 9 / 10

Với cắt plasma, OSHA ghi chú các giá trị trên áp dụng khi nhìn thấy rõ hồ quang; khi hồ quang bị phôi che khuất, có thể dùng kính sáng hơn. Bảng gốc còn có hàn và cắt bằng khí, nhưng các việc đó thường dùng kính hàn hơi số thấp chứ không dùng mặt nạ hàn điện.

Với hàn que, bảng gốc còn ghi cỡ que tương ứng với từng dải dòng: dưới 3/32 inch (khoảng 2,4 mm), từ 3/32 đến 5/32 inch (2,4 đến 4 mm), từ 5/32 đến 1/4 inch (4 đến 6,4 mm) và lớn hơn 1/4 inch. Khi máy hàn cũ không hiển thị dòng, thợ có thể dựa vào cỡ que đang dùng để biết mình thuộc hàng nào. Nếu một ngày dùng nhiều cỡ que, hãy lấy theo cỡ lớn nhất.

Cách Chọn Số Kính Lọc Mặt Nạ Hàn Ngay Tại Vị Trí Làm Việc

OSHA đưa ra một quy tắc dễ nhớ: bắt đầu bằng số kính sẫm đến mức không nhìn rõ vùng hàn, rồi giảm dần đến khi thấy đủ rõ, nhưng không xuống dưới mức tối thiểu trong bảng. Ví dụ hàn que 120 A, mức tối thiểu là 8; nhiều thợ sẽ dừng ở 10 hoặc 11 tùy mắt và ánh sáng xung quanh. Làm như vậy với từng quy trình rồi ghi lại số kính cho từng vị trí hàn, thay vì để mỗi người tự đoán.

Một số yếu tố khiến người thợ cần chọn sẫm hơn cùng mức dòng: hàn trên thép không gỉ hay nhôm có bề mặt phản xạ, hàn trong khoang kín sơn màu sáng, hàn liên tục cả ca. Ngược lại, vị trí thiếu sáng có thể khiến kính sẫm trông quá tối dù vẫn đúng chuẩn. Khi đó nên tăng đèn chiếu vùng làm việc thay vì giảm số kính xuống dưới mức tối thiểu.

Đừng quên người phụ hàn và người đi ngang qua. Họ cũng nhận ánh sáng hồ quang nhưng thường chỉ đeo kính bảo hộ thường. Màn chắn hàn quanh vị trí làm việc là cách xử lý hợp lý hơn so với việc phát mặt nạ cho cả tổ.

Thợ hàn đội mặt nạ hàn tự động khi chọn số kính lọc mặt nạ hàn cho hàn que
Bắt đầu từ mức sẫm rồi giảm dần đến khi thấy rõ vũng hàn là cách chọn số kính an toàn.

Đổi Số Kính Thế Nào Khi Chuyển Quy Trình Trong Cùng Một Ca?

Ở xưởng kết cấu, một thợ có thể hàn MIG 180 A buổi sáng, hàn đính TIG 40 A cho chi tiết mỏng rồi cắt plasma 40 A vào buổi chiều. Theo bảng của OSHA, ba việc này có mức tối thiểu lần lượt là 10, 8 và 8. Nếu giữ nguyên số 11 cho cả ngày, phần TIG sẽ rất khó nhìn; nếu giữ số 8, phần MIG đã thấp hơn mức tối thiểu.

Cách làm gọn là dán một nhãn nhỏ bên trong mặt nạ hoặc ở bàn hàn, ghi số kính đã thử cho từng việc của vị trí đó. Mỗi lần đổi máy hay đổi dòng, thợ xoay núm theo nhãn rồi mới đánh hồ quang. Khi chuyển sang mài, phải bật chế độ mài để kính không tự sẫm; xong việc mài phải trả về chế độ hàn, vì quên bước này đồng nghĩa với hàn qua kính sáng.

Với mặt nạ kính cố định, việc đổi số kính đồng nghĩa với thay tấm kính lọc. Loại này chi phí thấp, ít hỏng vặt nhưng chỉ hợp với vị trí làm một quy trình, một dải dòng ổn định trong thời gian dài.

Mặt Nạ Hàn Điện Tử Còn Những Thông Số Nào Cần Đọc?

Kính hàn tự động theo EN 379 thường in bốn chữ số dạng 1/1/1/1. Lần lượt là cấp quang học, độ khuếch tán ánh sáng, độ đồng đều của độ truyền sáng và mức phụ thuộc vào góc nhìn. Số 1 là cấp tốt nhất ở mỗi tiêu chí. Hai mặt nạ cùng dải số kính nhưng khác cấp này sẽ cho cảm giác nhìn khác hẳn, nhất là khi hàn ở tư thế nghiêng.

Tiếp theo là dải số kính ở trạng thái tối, ví dụ 9 đến 13, và số kính ở trạng thái sáng. Núm độ nhạy giúp kính phản ứng với hồ quang yếu hoặc tránh tự sẫm vì ánh sáng xung quanh. Núm độ trễ quyết định thời gian kính giữ tối sau khi tắt hồ quang; một model mà chúng tôi tham khảo cho chỉnh từ 0,1 đến 1,0 giây. Với hàn TIG dòng thấp, cần xem hãng ghi dòng tối thiểu mà cảm biến còn nhận được.

Thời gian chuyển từ sáng sang tối cũng được hãng công bố, thường tính bằng phần nghìn giây hoặc nhỏ hơn. Thông số này quan trọng với công việc hàn đính nhiều mối ngắn liên tục, vì mắt phải nhận rất nhiều lần chớp sáng trong một ca. Nguồn cấp thường gồm pin và tấm pin mặt trời; nên hỏi rõ pin có thay được hay không trước khi mua.

Những Lỗi Khiến Kính Đúng Số Vẫn Không Bảo Vệ Đủ

Cảm biến bị che là lỗi phổ biến nhất. Khi hàn góc khuất hoặc tay áo che trước mặt nạ, kính có thể không sẫm kịp. Hướng dẫn của các hãng đều nhắc không để tay che cảm biến và tấm pin mặt trời. Kính bảo vệ hai mặt của cụm lọc phải luôn được lắp; tấm ngoài bị bám xỉ, trầy xước làm giảm tầm nhìn và cần thay theo định mức.

Pin yếu, cụm lọc nứt hay mặt nạ để ở chế độ mài là những nguyên nhân khác. Trước mỗi ca, thử bằng cách đánh hồ quang ngắn và quan sát kính có sẫm ngay không. Cũng cần nhớ giới hạn của mặt nạ: nó không lọc khói hàn, không thay khẩu trang hay mặt nạ phòng độc, và không che phần cổ, tay khỏi tia lửa. Khi lật mặt nạ lên để gõ xỉ, mắt cần một lớp kính bảo hộ riêng bên trong.

Cụm kính lọc tự động có cảm biến và tấm kính bảo vệ hai mặt
Cảm biến bị che hoặc tấm kính ngoài bám xỉ làm giảm khả năng phản ứng của kính lọc.

Chuẩn Bị Thông Tin Gì Trước Khi Đặt Mặt Nạ Hàn Cho Cả Tổ?

Trước khi hỏi hàng, hãy lập danh sách quy trình và dải dòng hàn của từng vị trí, rồi đối chiếu với bảng ở trên để biết dải số kính tối đa và tối thiểu cần có. Vị trí chỉ hàn que dòng trung bình có thể dùng loại số kính cố định, còn tổ làm cả TIG, MIG và cắt plasma nên dùng loại chỉnh được. Tính thêm định mức kính bảo vệ ngoài và pin thay thế theo tháng. Nên cho hai, ba thợ đội thử mẫu trong một ca để đánh giá trọng lượng, quai đội và độ rộng ô nhìn trước khi đặt số lượng lớn.

Các mẫu mặt nạ hàn điện tử tự động đổi màu thường ghi dải số kính, cấp EN 379 và loại pin, đủ để so sánh trước khi chốt. Danh mục mặt nạ hàn cho xưởng cơ khí giúp đối chiếu thêm thông số. Đồ đi kèm cho thợ hàn có trong nhóm bảo hộ mắt và mặt, nhóm kính và tấm che mặt cho công đoạn mài, gõ xỉ, cùng quần áo hàn chống tia lửa.

Trước khi chốt đơn, nên đòi chứng nhận của cụm kính lọc, CO, CQ và xuất VAT theo từng mã. Bảng gốc và các ghi chú có tại điều 1910.133 của OSHA về bảo vệ mắt và mặt.

1 bình luận về “Chọn Số Kính Lọc Cho Mặt Nạ Hàn Điện Tử Theo Dòng Hàn”

  1. Avatar of Nguyễn Tuấn Kiệt
    Nguyễn Tuấn Kiệt cho biết:

    Bài viết chia sẻ rất hữu ích và dễ hiểu cho người làm cơ khí. Mặt nạ hàn đúng là thiết bị quan trọng để bảo vệ mắt và khuôn mặt khi làm việc. Mong sẽ có thêm nhiều bài viết hay về thiết bị bảo hộ lao động khác.

Để lại một bình luận