Sáu giờ sáng một ngày rét đậm, tổ bốc hàng bắt đầu ca với đôi găng len phát từ hôm trước. Đến giữa buổi, nhiều người đã tháo găng nhét túi vì găng ẩm, tay buốt hơn cả lúc chưa đeo. Muốn giữ ấm tay bằng găng tay len mùa lạnh, chỉ phát găng là chưa đủ: cần chọn đúng loại, mặc đúng lớp và thay găng đúng lúc.
Bài này dành cho tổ trưởng và người phụ trách bảo hộ ở công trình, xưởng không vách, bãi hàng hay đội giao nhận làm ngoài trời vào mùa đông. Nội dung tập trung vào môi trường lạnh trên 0 độ, không áp dụng cho kho cấp đông, nơi cần găng chuyên dụng khác hẳn.
Vì Sao Găng Len Giữ Ấm Được Và Khi Nào Nó Mất Tác Dụng
Găng len không tự sinh nhiệt. Nó giữ ấm nhờ các sợi xốp giữ lại một lớp không khí mỏng quanh bàn tay, làm chậm sự mất nhiệt ra môi trường. Găng càng dày, càng nhiều sợi bông xốp thì lớp không khí này càng dày và tay càng lâu lạnh.
Lớp không khí đó mất tác dụng trong ba trường hợp. Thứ nhất là gió: găng đan có khe hở giữa các mũi, gió lạnh thổi xuyên qua và cuốn đi lớp khí ấm. Thứ hai là ẩm: khi sợi thấm nước hoặc mồ hôi, nước thay chỗ không khí và dẫn nhiệt đi nhanh hơn nhiều. Thứ ba là bị ép: cầm chặt tay lái, cán xẻng hay thanh thép làm lớp len ở lòng bàn tay bẹp xuống, nhiệt thoát thẳng qua chỗ tiếp xúc.
Hiểu ba điểm này sẽ thấy vì sao cùng một đôi găng, người đứng điều phối ở bãi thấy ấm, còn người bốc gạch ướt sương thì vẫn buốt tay. Cách xử lý cho từng nhóm vì thế cũng khác nhau.
Thành phần sợi cũng ảnh hưởng. Găng cotton thoáng và êm nhưng khi đã ẩm thì lâu khô và mất ấm rõ rệt. Găng pha sợi tổng hợp như acrylic hay polyester khô nhanh hơn, phù hợp với người ra mồ hôi tay nhiều. Khi đặt hàng cho mùa lạnh, nên hỏi rõ tỷ lệ pha sợi thay vì chỉ hỏi độ dày, vì hai đôi cùng trọng lượng có thể giữ ấm rất khác nhau khi gặp ẩm.

Giữ Ấm Tay Bằng Găng Tay Len Mùa Lạnh Hiệu Quả Hơn Khi Mặc Nhiều Lớp
Một đôi găng len thật dày thường không ấm bằng hai lớp mỏng hơn kết hợp đúng cách. Lớp trong là găng len mỏng, ôm tay, có nhiệm vụ giữ khí ấm và hút mồ hôi. Lớp ngoài là găng có mặt phủ hoặc vật liệu chắn gió, chắn nước, bảo vệ lớp len khỏi ướt và mài mòn.
Với việc cầm nắm vật ẩm như gạch, cốt thép đọng sương hay thùng hàng để ngoài trời, lớp ngoài có thể là găng phủ cao su hoặc phủ nhựa ở lòng bàn tay. Với lái xe giao hàng, lớp ngoài cần chắn gió ở mu bàn tay vì đây là phần hứng gió trực diện. Khi cần làm thao tác tinh như ghi phiếu, quét mã, người làm chỉ tháo lớp ngoài, lớp len bên trong vẫn che tay.
Lưu ý lớp trong phải vừa, không chật. Găng ngoài quá chật ép lớp len lại, mất lớp khí và còn làm máu lưu thông kém ở đầu ngón, khiến tay lạnh nhanh hơn. Khi đặt hàng, găng ngoài nên lớn hơn găng lót một cỡ.
Với những vị trí ít phải cầm nắm như bảo vệ, điều phối bãi hay người ngồi xe, có thể dùng găng len đan hai lớp hoặc có lớp bông cào bên trong thay cho cách mặc hai đôi. Loại này ấm hơn găng một lớp cùng kim đan nhưng dày và kém khéo, nên không hợp với người phải nhặt ốc vít, buộc dây hay thao tác trên màn hình. Phân loại theo vị trí như vậy giúp mỗi người nhận đúng loại găng thay vì một mã chung cho cả đội.
Găng Ẩm Mồ Hôi Lạnh Nhanh Hơn, Vì Vậy Cần Đôi Dự Phòng Trong Ca
Người làm việc nặng vẫn ra mồ hôi tay dù trời lạnh. Sau hai ba giờ bốc vác, găng len đã ẩm từ bên trong, và lúc nghỉ tay, độ ẩm đó khiến bàn tay lạnh buốt rất nhanh. Đây là lý do nhiều người tháo găng giữa ca, đúng như tình huống ở đầu bài.
Viện Quốc gia về An toàn và Sức khoẻ Nghề nghiệp Hoa Kỳ (NIOSH), trong hướng dẫn về làm việc trong điều kiện lạnh, khuyến nghị mang theo tất, găng và áo dự phòng, nghỉ ở chỗ ấm và tránh chạm tay trần vào bề mặt kim loại lạnh. Hướng dẫn này cũng lưu ý rằng ở những vùng ít quen mùa đông, nhiệt độ gần mức đóng băng đã là yếu tố gây căng thẳng do lạnh.
Áp dụng vào thực tế: mỗi người nên có hai đôi găng len cho một ca lạnh, đổi đôi khô vào giờ nghỉ giữa ca. Đôi ẩm được hong ở chỗ thoáng gần nơi nghỉ, không phơi trực tiếp trên bếp hay lò sưởi vì sợi tổng hợp pha trong găng có thể co hoặc cháy sém.
Một thói quen nhỏ nhưng hiệu quả là giữ găng ở nơi ấm trước giờ vào ca. Găng để qua đêm trong cốp xe hay thùng dụng cụ ngoài trời đã lạnh sẵn, đeo vào lại rút nhiệt từ tay ngay từ đầu. Để găng trong phòng thay đồ hoặc túi áo trong, rồi cử động ngón tay vài phút trước khi bắt đầu, tay sẽ giữ ấm lâu hơn hẳn trong giờ đầu ca.

Cổ Tay, Gió Lùa Và Kim Loại Lạnh Là Ba Chỗ Hay Mất Nhiệt Nhất
Khe hở giữa găng và tay áo là chỗ gió lùa vào dễ nhất. Khi cúi người bốc hàng, tay áo bị kéo lên, để lộ cổ tay ra ngoài. Găng có bo chun cổ dài, đeo trùm lên hoặc nhét gọn vào trong tay áo khoác, giúp bịt khe hở này. Với áo khoác có bo tay, nên để găng ở bên trong bo.
Với người lái xe máy, xe nâng hay xe đẩy, gió thổi liên tục vào mu bàn tay. Găng len một lớp gần như không chặn được gió, nên với nhóm này lớp ngoài chắn gió quan trọng hơn độ dày của găng len.
Kim loại lạnh hút nhiệt khỏi tay rất nhanh qua chỗ tiếp xúc. Khi phải cầm giàn giáo, thanh ray hay dụng cụ để ngoài trời qua đêm, lòng bàn tay là chỗ lạnh trước tiên. Găng có lớp phủ ở lòng bàn tay giúp ngăn sương ẩm thấm vào lớp len, còn để dụng cụ trong thùng có nắp qua đêm cũng giảm đáng kể độ lạnh khi bắt đầu ca.
Khi Nào Găng Len Không Còn Đủ Cho Ca Làm Lạnh?
Dấu hiệu dễ nhận nhất là ngón tay tê, cứng, khó cài nút hay cầm vật nhỏ. Khi tay mất cảm giác, người lao động cầm nắm kém chắc, dễ đánh rơi vật nặng hoặc bị kẹp tay mà không nhận ra ngay. Tổ trưởng nên để ý những người liên tục thổi tay, nhét tay vào nách hay bỏ găng ra để làm.
Trước khi đổi sang loại găng khác, hãy thử điều chỉnh cách tổ chức công việc. Xếp những việc phải cầm vật lạnh, ướt vào lúc trời đã ấm hơn, chia ca thành các đợt ngắn xen giữa là vài phút nghỉ ở chỗ kín gió có nước ấm. Nhiều trường hợp tay buốt không phải do găng kém mà do người lao động phải làm liền hai ba giờ ngoài gió không có chỗ nghỉ.
Nếu công việc phải nhúng tay vào nước, ướt liên tục, hoặc nhiệt độ xuống gần 0 độ kèm gió mạnh, găng len kể cả khi mặc nhiều lớp cũng không giữ được lâu. Lúc này cần chuyển sang các mẫu găng chống lạnh có lót cách nhiệt và lớp chống thấm, có ghi rõ cấp chống lạnh trên nhãn. Với kho lạnh âm độ, găng len chỉ nên là lớp lót, không phải lớp bảo vệ chính.
Găng len cũng không bảo vệ tay khỏi những rủi ro khác vẫn có trong ca lạnh như cạnh sắc, hoá chất hay vật nóng. Việc làm ngoài trời mùa đông vẫn cần đúng loại găng cho mối nguy chính, lớp len chỉ là phần bổ sung để giữ ấm.

Chuẩn Bị Găng Cho Mùa Lạnh Từ Trước Khi Rét Đậm Về
Đơn hàng găng mùa lạnh nên chốt trước khi rét đậm, vì lúc trời đã lạnh, nhu cầu tăng cùng lúc ở nhiều đơn vị. Lập danh sách vị trí làm ngoài trời hoặc ở khu không che chắn, chia thành hai nhóm: nhóm chỉ cần găng len dày và nhóm cần thêm lớp ngoài chắn gió, chắn nước. Tính mỗi người hai đôi găng len để luân phiên, cộng thêm một phần dự phòng cho người mới và găng hỏng.
Khi chọn mẫu, cho vài người ở mỗi nhóm đeo thử nguyên một buổi sáng lạnh rồi hỏi cảm nhận, thay vì chỉ sờ độ dày. Kiểm tra bo cổ đủ dài để chồng lên tay áo, cỡ găng ngoài lớn hơn găng lót. Bạn có thể đối chiếu các mẫu găng tay len giữ ấm theo độ dày, cùng với nhóm găng tay bảo hộ có lớp phủ để làm lớp ngoài.
Nếu muốn so thêm quy cách, tham khảo các loại găng len theo kim đan và danh mục găng bảo hộ lao động để chọn cặp lót và lớp ngoài phù hợp. Đề nghị nhà cung cấp ghi rõ thành phần sợi, trọng lượng đôi và cỡ trên phiếu giao, kèm hoá đơn VAT, để cuối mùa đối chiếu được mức tiêu hao thật cho năm sau.
