Một lô vài trăm đôi ủng về kho thường được ký nhận sau khi đếm đủ thùng và nhìn qua vài đôi trên cùng. Lỗi chỉ lộ ra hai tuần sau: ủng thấm ở cổ chân, cỡ trong thùng không khớp nhãn, hoặc mã trên ủng không phải mã đã duyệt trong hợp đồng. Bài này dành cho bộ phận mua hàng và thủ kho cần kiểm tra ủng bảo hộ ngay lúc nhận, với 5 điểm làm được bằng tay, mắt và một xô nước, không cần máy thử.
Năm điểm gồm: nhãn và ký hiệu tiêu chuẩn, mũi bảo vệ và lót chống đâm xuyên, mối dán hoặc đường đúc, độ kín nước, cỡ và form. Mỗi điểm đi kèm dấu hiệu lỗi cụ thể để ghi vào biên bản. Cuối bài là những giới hạn của ủng cao su, PVC, PU mà người nhận hàng nên biết trước khi phát cho công nhân.
Nhãn Và Ký Hiệu Tiêu Chuẩn Cho Biết Đôi Ủng Đã Được Thử Những Gì
Nhãn là điểm nên kiểm đầu tiên vì nó quyết định các bước sau. Ủng an toàn theo EN ISO 20345 có mũi bảo vệ chịu va đập 200 J. Ủng lao động theo EN ISO 20347 không yêu cầu mũi bảo vệ, mã của nhóm này bắt đầu bằng chữ O. Ở Việt Nam, TCVN 7652 là tiêu chuẩn giày ủng an toàn được chấp nhận từ một phiên bản cũ của ISO 20345. Nếu hợp đồng ghi ủng mũi thép mà nhãn ghi EN ISO 20347, lô hàng đã sai từ gốc.
1. Thông tin phải in trên ủng
Theo EN ISO 20345, ủng cần mang dấu ghi rõ: cỡ, tên hoặc logo nhà sản xuất, mã kiểu, ngày sản xuất, số hiệu tiêu chuẩn và ký hiệu cấp bảo vệ. Dấu thường được đúc nổi hoặc in ở mặt trong cổ ủng, mặt bên thân hoặc dưới đế. Kèm theo phải có tờ hướng dẫn về cách dùng, bảo quản, vệ sinh và giải thích ký hiệu. Ủng không có ngày sản xuất hoặc ngày cách quá xa thời điểm giao cần được hỏi lại, vì cao su và PVC lưu kho lâu có thể chai cứng, nứt ở nếp gấp.
2. Đọc mã S4, S5 và ký hiệu chống trượt
S4 dành cho ủng làm toàn bộ bằng cao su hoặc polyme, có các tính năng của S1: mũi bảo vệ, gót kín, chống tĩnh điện và hấp thụ năng lượng ở gót. S5 có thêm lót chống đâm xuyên và đế có gai. Về chống trượt, hàng chứng nhận theo phiên bản trước ghi SRA, SRB hoặc SRC. Phiên bản hiện hành bỏ ba mã này: phép thử trên gạch men với dung dịch tẩy rửa trở thành yêu cầu cơ bản, còn ký hiệu SR nghĩa là đạt thêm phép thử gạch men với glycerin.
| Ký hiệu | Ý nghĩa khi đọc trên nhãn |
|---|---|
| S4 | Ủng toàn cao su hoặc polyme, có mũi bảo vệ, chống tĩnh điện, hấp thụ năng lượng gót |
| S5 | Như S4, thêm lót chống đâm xuyên và đế có gai |
| P / PL / PS | Lót chống đâm xuyên: P bằng kim loại, PL và PS phi kim loại (PS thử với đinh nhỏ hơn) |
| SRA / SRB / SRC | Mã chống trượt của phiên bản trước: gạch men với chất tẩy, thép với glycerin, hoặc cả hai |
| SR | Mã chống trượt của phiên bản hiện hành: đạt thêm phép thử gạch men với glycerin |
Đừng chỉ tin mã in trên ủng. Hãy đối chiếu mã kiểu trên ủng với mã trong giấy chứng nhận hoặc báo cáo thử nghiệm nhà cung cấp gửi. Hai mã phải trùng khớp, kể cả hậu tố màu hoặc chiều cao cổ.

Mũi Bảo Vệ Và Lót Chống Đâm Xuyên Kiểm Được Bằng Tay Và Nam Châm
Không ai thử va đập 200 J ở kho, nhưng vẫn có cách phát hiện đôi bị thiếu hoặc lệch mũi. Bóp mạnh hai bên mũi ủng: mũi bảo vệ phải cứng đều, không lún, không lệch sang một bên. Xỏ tay vào trong sờ mép sau của mũi, mép này cần nằm gọn, không cấn và không có cạnh sắc lộ ra lớp lót. So hai chiếc trong một đôi, chiều cao và độ phồng của mũi phải giống nhau.
Với mũi thép và lót kim loại (ký hiệu P), một thanh nam châm áp vào mũi và lòng đế có thể giúp nhận biết chiếc nào có, chiếc nào không. Cách này không áp dụng cho mũi composite hay lót phi kim loại PL, PS; với loại đó chỉ còn dựa vào nhãn và giấy chứng nhận. Nếu lấy mẫu ra một đôi bị thiếu lót trong khi nhãn ghi S5, hãy giữ nguyên đôi đó làm bằng chứng và kiểm rộng hơn trong cùng thùng.
Mũi bảo vệ chỉ được thiết kế cho vật rơi và đè ép ở phần ngón. Nó không bảo vệ mu bàn chân hay mắt cá. Công việc có nguy cơ vật rơi trúng mu cần loại có bảo vệ mu riêng, không phải ủng thường.
Mối Dán Và Đường Đúc Là Chỗ Lỗi Sản Xuất Lộ Ra Đầu Tiên
Ủng PVC và PU phần lớn được đúc phun liền một khối, nên điểm cần soi là đường ráp khuôn và vùng chuyển tiếp giữa thân với đế. Đường ráp nên mảnh, liền, không có khe hở hay bavia dày làm cấn chân. Ủng cao su thường ghép từ nhiều mảnh rồi lưu hoá, nên các mối ghép ở gót, mũi và quanh đế cần được kiểm từng đường. Dấu hiệu lỗi hay gặp là mép mối dán bong lên khi lấy móng tay miết, hoặc có vệt keo tràn che một khe hở bên dưới.
Gập thân ủng ở vùng cổ chân vài lần rồi nhìn kỹ nếp gấp. Vết rạn mảnh như sợi tóc, vết bạc màu hay lớp bề mặt bong vảy là dấu hiệu vật liệu kém hoặc hàng tồn kho lâu. Kiểm tra thêm bọt khí và chỗ thành mỏng bất thường bằng cách bóp dọc thân: thành ủng nên dày đều, không có điểm mềm lõm. Lật đế xem rãnh gai có sắc cạnh, đều độ sâu và không bị khuyết.
Mùi hoá chất quá nồng hoặc bề mặt dính tay khi mới mở thùng cũng nên ghi lại và hỏi nhà cung cấp. Đây không phải tiêu chí bảo vệ trong tiêu chuẩn, nhưng là thông tin hữu ích khi so sánh giữa các lô.

Kiểm Tra Ủng Bảo Hộ Kín Nước Bằng Phép Thử Đổ Nước Tại Kho
Trong phòng thử nghiệm, độ kín của ủng toàn cao su hoặc polyme được kiểm bằng cách bơm khí có áp vào ủng, nhúng ngập trong bể nước và quan sát xem có chuỗi bọt khí thoát ra không. Kho không có thiết bị đó, nhưng có thể làm một phép thử đơn giản để loại những đôi thủng rõ ràng. Phép thử này không thay cho chứng nhận, chỉ giúp sàng lọc khi nhận hàng.
Cách làm: đặt ủng lên một tấm bìa carton hoặc giấy báo khô, đổ nước sạch vào đến gần mép cổ, để yên khoảng 15–30 phút. Sau đó nhấc ủng lên xem giấy có vết ướt không, đồng thời lau khô mặt ngoài và soi các mối ghép, nếp gấp. Với ủng cao, có thể làm cách ngược lại: người kiểm mang ủng đứng trong thùng nước cao gần tới cổ vài phút, rồi tháo ra kiểm tra tất. Đôi nào để lại vết ướt cần tách riêng và ghi rõ vị trí rò.
Nên thử trên mẫu lấy ngẫu nhiên ở nhiều thùng khác nhau, không chỉ thùng đầu tiên. Tỷ lệ lấy mẫu và mức lỗi chấp nhận nên được ghi sẵn trong hợp đồng để hai bên không tranh cãi lúc giao.
Cỡ Và Form Ủng Phải Thử Trên Chân Người Dùng, Không Chỉ Đọc Số
Một lỗi rất hay gặp khi nhận ủng không nằm ở vật liệu mà ở cỡ. Mở ngẫu nhiên vài hộp mỗi cỡ, đối chiếu cỡ in trên hai chiếc với cỡ trên nhãn hộp và phiếu giao. Kiểm tra mỗi đôi có đủ một trái một phải, cùng màu và cùng chiều cao cổ. Cỡ giữa các hãng có thể chênh nhau, nên đôi số 41 của hãng này chưa chắc vừa người quen đi số 41 của hãng khác.
Nhờ hai, ba công nhân có cỡ chân phổ biến thử ủng với loại tất họ thường mang khi làm việc, đi lại vài phút và ngồi xổm. Ngón chân không được chạm mũi bảo vệ, gót không trượt lên xuống quá nhiều, cổ ủng không cứa vào bắp chân. Người có bắp chân to hoặc làm việc phải quỳ nhiều cần được thử riêng, vì form cổ hẹp sẽ khiến họ cắt cổ ủng hoặc bỏ không dùng.
Nếu đơn vị đặt cả ủng và giày, nên tách biên bản nhận hàng theo từng dòng. Các mẫu giày ủng bảo hộ cổ thấp và cổ lửng có cách đo cỡ khác ủng cổ cao, nên cần bảng cỡ riêng.
Ủng Cao Su, PVC Và PU Không Bảo Vệ Được Những Gì?
Ủng toàn cao su không đồng nghĩa với cách điện. Ký hiệu A chỉ là chống tĩnh điện, với điện trở khoảng 0,1 đến 1.000 megaohm, giúp xả tích điện xuống sàn chứ không chống điện giật. Ủng dùng khi làm việc có điện phải là loại cách điện chuyên dụng theo EN 50321-1, có ký hiệu tam giác kép kèm cấp bảo vệ và điện áp làm việc. Không phát ủng thường cho thợ điện chỉ vì nó làm bằng cao su.
Tương tự, chống thấm nước không có nghĩa là chống hoá chất. Khu vực có axit, kiềm, dung môi hoặc dầu cần ủng có chứng nhận chống hoá chất và danh sách chất đã thử. Ủng không có ký hiệu HRO thì không nên dùng trên bề mặt nóng như sàn gần lò hoặc nhựa đường mới rải. Ký hiệu CI dành cho loại đã thử cách nhiệt lạnh; ủng không có ký hiệu này chưa chắc phù hợp kho đông lạnh. Ghi các giới hạn này vào phiếu phát để tổ trưởng biết đôi nào dùng ở đâu.

Chuẩn Bị Gì Để Lô Ủng Kế Tiếp Nhận Nhanh Hơn
Việc kiểm tra ủng bảo hộ lúc nhận sẽ gọn hơn nhiều nếu phần chuẩn bị được làm từ khâu đặt hàng. Trước hết, khảo sát cỡ chân theo từng tổ và tính tỷ lệ cỡ thay vì chia đều. Ở khu vực ẩm ướt liên tục, nhiều đơn vị cấp mỗi người hai đôi để luân phiên phơi khô, nên định mức theo ca cần tính cả điều này. Yêu cầu nhà cung cấp gửi trước giấy chứng nhận hoặc báo cáo thử nghiệm đúng mã kiểu, CO và CQ cho lô hàng, cùng hoá đơn VAT ghi rõ mã sản phẩm.
Khi duyệt mẫu, giữ lại một đôi niêm phong làm mẫu đối chứng để so khi nhận các lô sau. Đưa vào hợp đồng tỷ lệ lấy mẫu, phép thử đổ nước và cách xử lý đôi lỗi. Bạn có thể tham khảo các dòng ủng bảo hộ lao động theo chất liệu và chiều cao cổ để lập danh mục mã trước khi hỏi giá. Phần tóm tắt phạm vi của tiêu chuẩn có trên trang ISO 20345 của tổ chức ISO, hữu ích khi cần xác nhận phạm vi tiêu chuẩn mà nhà cung cấp viện dẫn.
