Thử Độ Kín Khẩu Trang Bảo Hộ Trước Khi Vào Ca Làm Việc

Khẩu trang bảo hộ dùng trong môi trường bụi

Kính bảo hộ bị mờ hơi nước ngay sau khi đeo khẩu trang là dấu hiệu quen thuộc mà ít ai để ý: hơi thở đang thoát ra qua khe hở ở sống mũi. Nếu khí thở ra lọt được ra ngoài, bụi và hơi bên ngoài cũng lọt được vào trong, đi vòng qua lớp lọc. Thử độ kín khẩu trang trước khi vào ca là bước mất khoảng nửa phút, giúp phát hiện những khe hở này trước khi người lao động bước vào khu vực có bụi.

Bài này hướng dẫn cách thử theo quy trình của OSHA và NIOSH (Mỹ) cho hai nhóm phổ biến: khẩu trang lọc bụi dạng phễu và mặt nạ nửa mặt có phin lọc. Bài cũng chỉ ra phép thử này khác gì với thử độ vừa khít định kỳ, phải làm gì khi thử không đạt và những trường hợp không nên cho người lao động vào ca.

Thử Độ Kín Khẩu Trang Khác Gì Thử Độ Vừa Khít Định Kỳ?

Có hai phép thử hay bị nhầm. Phép thứ nhất là kiểm tra độ kín do chính người đeo tự làm, tiếng Anh gọi là user seal check. Quy định bảo hộ hô hấp của OSHA yêu cầu người dùng khẩu trang và mặt nạ ôm kín mặt thực hiện phép thử này mỗi lần đeo vào. Nó chỉ cho biết lần đeo này đã khép kín hay chưa.

Phép thứ hai là thử độ vừa khít, gọi là fit test, làm bằng phương pháp định tính (dùng chất thử có mùi hoặc vị) hoặc định lượng (dùng máy đo). Theo OSHA, người lao động phải được thử độ vừa khít trước lần dùng đầu tiên, mỗi khi đổi sang mẫu, cỡ hay hãng khác, và ít nhất mỗi năm một lần. Cần thử lại khi khuôn mặt thay đổi: tăng giảm cân rõ rệt, thay đổi răng, có sẹo hay phẫu thuật thẩm mỹ.

OSHA nói rõ: kiểm tra độ kín khi đeo không thay thế được thử độ vừa khít. Một mẫu khẩu trang không hợp khuôn mặt có thể vẫn cho cảm giác kín khi tự thử. Vì vậy, phép thử nhanh ở bài này chỉ có ý nghĩa khi người đó đang đeo đúng mẫu và cỡ đã được xác nhận là vừa với họ.

Người lao động đeo khẩu trang bảo hộ ôm sát mặt cùng kính và mũ
Kính bị mờ hơi nước thường là dấu hiệu khí đang lọt qua khe ở sống mũi.

Đeo Đúng Cách Trước Rồi Mới Thử

Phép thử chỉ có ý nghĩa khi khẩu trang đã được đeo theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Với khẩu trang dạng phễu có hai dây, đặt khẩu trang ôm cằm, kéo dây dưới vòng ra sau gáy, dây trên vòng lên đỉnh đầu phía trên tai. Không bắt chéo dây, không đeo một dây. Tóc dài, khăn trùm đầu, gọng kính dày nằm dưới mép khẩu trang đều có thể tạo khe hở.

Phần dễ sai nhất là kẹp mũi. NIOSH hướng dẫn dùng cả hai tay, đặt đầu ngón tay ở đỉnh thanh kim loại rồi miết dọc xuống hai bên sống mũi để thanh kẹp ôm theo hình mũi. Bóp kẹp mũi bằng một tay giữa sống mũi thường tạo thành hình chữ V, để hở hai bên. Sau khi chỉnh kẹp mũi, chỉnh lại hai dây cho căng đều rồi mới bắt đầu thử.

“Mỗi lần đeo” nghĩa là không chỉ lúc đầu ca. Sau giờ nghỉ, sau khi kéo khẩu trang xuống cằm để uống nước hay nói chuyện, sau khi tháo mũ hay kính ra rồi đeo lại, vị trí khẩu trang đều đã thay đổi. Mỗi lần như vậy cần chỉnh kẹp mũi và thử lại. Tổ trưởng có thể nhắc bước này ngay tại cửa vào khu vực bụi, nơi mọi người đeo lại thiết bị.

Cách Thử Độ Kín Khẩu Trang Lọc Bụi Dạng Phễu

NIOSH phân biệt hai cách thử cho khẩu trang lọc bụi dạng phễu, tùy khẩu trang có van thở ra hay không. Van thở là nút tròn hoặc vuông nhô ra ở mặt trước. Khi thở ra mạnh, van mở để xả hơi, nên phép thử thở ra không dùng được cho loại có van.

1. Khẩu trang không có van thở: thử áp dương

Áp hai bàn tay lên mặt trước khẩu trang, che càng nhiều diện tích càng tốt, rồi thở ra nhẹ. Đạt khi cảm thấy bên trong khẩu trang hơi phồng lên do áp suất dương và không có luồng khí thoát ra ở mép, đặc biệt là quanh sống mũi và dưới cằm. Nếu thấy hơi thở phả lên mắt hay lọt ra hai bên má, khẩu trang chưa kín.

2. Khẩu trang có van thở: thử áp âm

Áp hai bàn tay che kín bề mặt lọc càng nhiều càng tốt, rồi hít vào. Đạt khi khẩu trang hơi xẹp vào áp sát mặt và không cảm thấy không khí đi vào qua khe giữa mặt và mép khẩu trang. Nếu khẩu trang không xẹp hoặc cảm thấy luồng khí lùa vào ở mép, cần chỉnh lại trước khi vào ca.

Khẩu trang lọc bụi có van thở cần thử độ kín khẩu trang bằng cách hít vào
Khẩu trang có van thở ra được thử bằng cách che bề mặt lọc và hít vào.

Mặt Nạ Nửa Mặt Có Phin Lọc Thử Áp Âm Và Áp Dương Thế Nào?

Với mặt nạ cao su hoặc silicone có phin lọc, Phụ lục B-1 của tiêu chuẩn OSHA 1910.134 mô tả hai phép thử. Thử áp dương: bịt van thở ra, thường phải tháo nắp che van, rồi thở ra nhẹ vào mặt nạ. Đạt khi tạo được áp suất dương nhẹ bên trong mà không có dấu hiệu khí lọt ra ngoài.

Thử áp âm: bịt cửa hút của phin lọc bằng lòng bàn tay, hoặc phủ một găng tay mỏng loại cao su hay nitrile lên cửa hút, hít nhẹ để mặt nạ hơi xẹp vào và nín thở khoảng mười giây. Đạt khi mặt nạ giữ nguyên trạng thái hơi xẹp và không phát hiện khí lọt vào. Người dùng có thể làm theo quy trình riêng của hãng nếu quy trình đó hiệu quả tương đương.

Trước khi thử, nhìn qua mặt nạ: van hít và van thở ra phải nằm phẳng, không cong vênh, không dính bụi hay tóc; gioăng giữa phin lọc và thân mặt nạ phải còn và vặn đủ chặt; mép cao su không nứt, không biến dạng. Một van thở bị kênh mép sẽ khiến phép thử áp âm không bao giờ đạt, dù mặt nạ ôm mặt rất tốt.

Loại Phép thử Đạt khi
Khẩu trang phễu không van Che mặt trước bằng hai tay, thở ra nhẹ Phồng nhẹ, không lọt khí ra mép
Khẩu trang phễu có van Che bề mặt lọc bằng hai tay, hít vào Xẹp áp sát mặt, không lọt khí vào mép
Mặt nạ nửa mặt, thử áp dương Bịt van thở ra, thở ra nhẹ Giữ được áp dương nhẹ, không lọt khí
Mặt nạ nửa mặt, thử áp âm Bịt cửa hút phin lọc, hít nhẹ, nín thở khoảng mười giây Mặt nạ giữ trạng thái hơi xẹp, không lọt khí vào

Thử Không Đạt Thì Xử Lý Thế Nào Và Khi Nào Không Được Vào Ca?

Lần thử đầu không đạt thường do kẹp mũi hoặc dây đeo. Chỉnh lại kẹp mũi bằng hai tay như hướng dẫn ở trên, kéo lại dây cho căng đều, rồi thử lại. Nếu sau vài lần chỉnh vẫn không đạt, NIOSH khuyến cáo người đó có thể cần thử độ vừa khít với một mẫu hoặc cỡ khác. Không vào khu vực có bụi với chiếc khẩu trang đã biết là không kín.

Râu là nguyên nhân hay gặp nhưng ít được nói ra. OSHA không cho phép người có râu nằm giữa mép mặt nạ và da mặt, hoặc râu làm cản trở van, đeo loại mặt nạ ôm kín mặt. Râu lởm chởm sau vài ngày không cạo cũng đủ tạo khe hở. Khẩu trang bị ướt, bẩn, biến dạng, dây giãn hoặc đứt cũng không thể thử đạt và cần thay ngay.

Cũng cần nhớ giới hạn của thiết bị. Khẩu trang lọc bụi chỉ lọc hạt, không lọc hơi dung môi hay khí độc; với hơi khí cần mặt nạ có phin lọc đúng loại. Không thiết bị lọc nào dùng được ở nơi thiếu ô xy hoặc không xác định được nồng độ chất độc. Phép thử độ kín không cho biết khẩu trang có đúng loại cho công việc hay không.

Khẩu trang công nghiệp nhiều lớp lọc kèm van thở dùng trong xưởng
Khẩu trang lọc bụi chỉ lọc hạt, không thay cho mặt nạ phin lọc hơi khí.

Chuẩn Bị Gì Trước Khi Đặt Khẩu Trang Cho Cả Đội?

Vì mỗi người cần một mẫu và cỡ vừa với khuôn mặt mình, đừng đặt một mẫu duy nhất cho cả xưởng. Đặt mẫu thử ít nhất hai kiểu dáng hoặc hai cỡ, cho từng người thử độ vừa khít, ghi lại mẫu và cỡ đạt vào hồ sơ cá nhân. Lần đặt hàng chính sẽ chia số lượng theo danh sách này, tránh tình trạng người mặt nhỏ phải đeo cỡ lớn rồi dùng băng dính bịt mép.

Tính định mức theo ca dựa trên mức bụi và độ ẩm thực tế: khẩu trang dùng một lần được thay khi bẩn, ướt, khó thở hoặc hỏng, nên khu vực bụi nặng tiêu hao nhanh hơn nhiều. Yêu cầu nhà cung cấp gửi CO, CQ, chứng nhận theo tiêu chuẩn in trên khẩu trang và hóa đơn VAT ghi đúng mã. Đưa quy định cạo râu và bước tự thử độ kín vào nội quy đầu ca.

Có thể bắt đầu từ các dòng khẩu trang theo cấp lọc và kiểu dáng, đối chiếu với khẩu trang lọc bụi có van và không van. Khu vực có hơi dung môi nên chọn trong nhóm mặt nạ phòng độc và phin lọc hoặc bảo hộ hô hấp theo loại phin. Người phải đội mũ suốt ca nên thử độ kín khi đã đội đủ bộ, chọn thêm mũ, nón có dây không vướng quai khẩu trang. Quy trình gốc có tại Phụ lục B-1 tiêu chuẩn OSHA 1910.134 và tờ hướng dẫn User Seal Check của NIOSH.

1 bình luận về “Thử Độ Kín Khẩu Trang Bảo Hộ Trước Khi Vào Ca Làm Việc”

  1. Avatar of Trần Thị Kiều Tiên
    Trần Thị Kiều Tiên cho biết:

    Tôi Đã Chọn Mua Khẩu Trang Bảo Hộ Và Thực Sự Hài Lòng Với Chất Lượng Lọc Bụi Cũng Như Độ Ôm Sát Khuôn Mặt. Đây Đúng Là Khẩu Trang Bảo Hộ An Toàn, Mang Lại Cảm Giác Yên Tâm Khi Làm Việc.

Bình luận đã đóng.