Cùng gọi là găng chống cắt, vì sao đôi phát cho tổ cắt kính bị chê dày và nóng tay, còn đôi phát cho tổ hàn lại co cứng sau vài ngày? Thường là vì cả xưởng dùng chung một loại sợi cho mọi vị trí. Chọn sợi găng chống cắt theo công việc nghĩa là ghép đúng sợi nền, độ dày và lớp phủ với vật liệu thợ cầm hằng ngày, thay vì chỉ nhìn cấp chống cắt in trên nhãn.
Bài này đi qua các nhóm sợi chính và giới hạn của từng loại, rồi ghép chúng với bốn kiểu đầu việc hay gặp: cầm vật liệu rất sắc, làm gần nguồn nhiệt, lắp ráp chi tiết nhỏ và làm việc với bề mặt dính dầu. Cách đọc ký hiệu tiêu chuẩn trên nhãn là một chủ đề riêng nên không nhắc lại ở đây.
Bốn Nhóm Sợi Nền Quyết Định Phần Lớn Tính Chất Của Găng Chống Cắt
Khả năng chống cắt của găng dệt kim đến chủ yếu từ sợi nền, sau đó mới tới lớp phủ. Trên thị trường có bốn nhóm thường gặp: sợi HPPE, sợi para-aramid mà Kevlar là tên thương mại quen thuộc, sợi pha lõi thép hoặc thuỷ tinh, và sợi nylon hay polyester thông thường. Mỗi nhóm mạnh ở một mặt và yếu ở mặt khác, nên không có loại nào hợp với mọi vị trí.
| Nhóm sợi | Điểm mạnh | Giới hạn cần biết | Hợp với việc |
|---|---|---|---|
| HPPE | Nhẹ, mềm, mát tay, chống cắt tốt so với độ mỏng | Là polyethylene nên chịu nhiệt kém | Cầm tôn mỏng, lắp ráp, đóng gói, kho vận |
| Para-aramid | Chống cắt, không chảy nhỏ giọt khi gặp nhiệt | Bị chất tẩy gốc clo làm yếu sợi | Hàn, đúc, ép nhựa, cầm chi tiết còn ấm |
| HPPE hoặc aramid pha thép, thuỷ tinh | Nâng cấp chống cắt lên cao mà không cần găng quá dày | Cứng tay hơn; sợi thép dẫn điện và dẫn nhiệt | Cầm kính tấm, phôi dập, tôn dày, phân loại phế liệu |
| Nylon, polyester | Mềm, rẻ, làm lớp lót hoặc găng phủ thông thường | Chống cắt thấp | Việc không có cạnh sắc đáng kể |
Nhiều găng trên thị trường là sợi pha: HPPE với aramid, HPPE với thuỷ tinh, hay aramid với thép. Vì vậy, khi so hai mẫu, nên hỏi thành phần sợi cụ thể thay vì chỉ ghi “găng sợi chống cắt”. Thành phần quyết định găng có chịu được nhiệt, chất tẩy hay môi trường điện của vị trí đó hay không.
Vị trí kho vận và đóng gói là ví dụ cho thấy không phải lúc nào cũng cần sợi mạnh nhất. Nguy cơ chính ở đây là mép thùng carton, đầu dây đai thép vừa cắt và dao rọc giấy, kèm theo rất nhiều thao tác cầm nắm trong ca. Găng HPPE mức vừa phải, phủ nitrile hoặc PU, thường đủ bảo vệ mà vẫn nhẹ tay. Dồn găng pha lõi thép cho vị trí này chỉ làm thợ mỏi tay hơn mà không thêm lợi ích rõ rệt.

Cầm Tôn, Kính Và Phôi Dập Cần Sợi HPPE Pha Lõi Thép Hoặc Thuỷ Tinh
Kính tấm, tôn cuộn mới xả và phôi dập còn bavia là những vật có cạnh sắc nhất trong xưởng. Ở các vị trí này, găng HPPE thuần thường phải dệt dày mới đạt mức chống cắt cần thiết, khiến thợ khó cầm. Sợi pha lõi thép hoặc thuỷ tinh cho phép đạt mức cao hơn với độ dày vừa phải, nên nhóm này hợp với việc cầm nắm vật liệu tấm hơn cả.
Đổi lại, găng pha lõi cứng tay hơn và kém mát hơn HPPE thuần. Sợi thép dẫn điện, nên không được dùng gần phần mang điện và không thay được găng cách điện. Với kính tấm, vết cắt hay xảy ra ở cổ tay và cẳng tay khi tấm kính trượt, nên cân nhắc găng cổ dài hoặc ống tay chống cắt đi kèm. Trước khi đặt số lượng, cho thợ đeo thử cả ca để xem có chỗ nào cộm hay khó chịu trên da.
Một lưu ý về an toàn máy: găng dệt kim, dù chống cắt cao đến đâu, có thể bị cuốn vào mâm cặp, mũi khoan hay trục đang quay. Ở vị trí đứng máy có chi tiết quay, quy trình an toàn của máy quyết định có được đeo găng hay không, chứ không phải cấp chống cắt.
Việc Gần Nguồn Nhiệt Nên Chọn Sợi Aramid Thay Vì HPPE
HPPE là một dạng polyethylene nên mềm và co lại khi gặp nhiệt độ cao, điều mà thợ hàn hay thợ đúc nhận ra rất nhanh. Cầm phôi vừa hàn, gỡ sản phẩm khỏi khuôn ép nhựa hay chạm vào thành lò đều có thể làm sợi HPPE biến dạng. Với các vị trí này, sợi para-aramid là lựa chọn hợp lý hơn.
Theo trang giới thiệu sợi Kevlar của nhà sản xuất, đây là sợi para-aramid có tính chống cháy sẵn có, không chảy, không nhỏ giọt khi gặp lửa. Điều đó giúp găng aramid giữ được hình dạng ở nơi có tia hàn hoặc chi tiết còn ấm. Tuy vậy, găng chống cắt aramid không phải găng chịu nhiệt chuyên dụng. Cầm vật nóng trong thời gian dài vẫn cần găng có chứng nhận chịu nhiệt tiếp xúc riêng.
Aramid cũng có điểm yếu riêng: chất tẩy gốc clo làm sợi yếu đi. Nếu xưởng giặt găng tập trung, cần tách găng aramid ra khỏi mẻ giặt có chất tẩy, và làm theo hướng dẫn giặt của nhà sản xuất. Sợi aramid tự nhiên thường có màu vàng đặc trưng, giúp thủ kho phân biệt nhanh khi phân loại găng.

Lắp Ráp Chi Tiết Nhỏ Ưu Tiên Kim Đan Mảnh Và Lớp Phủ Mỏng
Ở dây chuyền lắp ráp linh kiện, thợ cần cảm nhận ốc vít, đầu nối và mép nhựa bằng đầu ngón. Nguy cơ ở đây thường là cạnh dập mỏng hoặc mép vỏ kim loại, không phải lưỡi dao. Găng HPPE thuần hoặc HPPE pha sợi mảnh thường đủ dùng, miễn là găng mỏng và ôm tay. Găng quá dày ở vị trí này sẽ bị thợ tháo ra hoặc cắt đầu ngón để làm việc.
Độ dày của găng dệt kim thường được ghi bằng chỉ số kim đan, ví dụ 13G, 15G hay 18G. Chỉ số càng cao thì mũi đan càng nhỏ, sợi càng mảnh và găng càng mỏng. Găng 15G hoặc 18G cho cảm giác tay tốt hơn 13G, nhưng cùng một loại sợi thì găng mỏng thường đạt mức chống cắt thấp hơn. Vì vậy cần cân giữa cảm giác tay và mức bảo vệ mà vị trí đó thật sự cần.
Với việc lắp ráp khô, lớp phủ PU mỏng ở lòng bàn tay và đầu ngón thường được chọn vì giữ cảm giác tay và ít để lại vết trên sản phẩm. Nếu thợ cần dùng màn hình cảm ứng trong ca, hỏi nhà cung cấp mẫu có đầu ngón cảm ứng.
Lớp Phủ Nitrile, PU Hay Latex Chọn Theo Bề Mặt Khô, Ướt Hay Dính Dầu
Sợi nền lo phần chống cắt, còn lớp phủ quyết định độ bám và độ bền bề mặt. PU mỏng, hợp với việc khô cần khéo tay. Nitrile chịu dầu tốt hơn; loại nitrile xốp hoặc nhám bề mặt giúp bám khi chi tiết dính dầu cắt gọt. Latex bám tốt khi bề mặt ướt, nhưng không hợp với dầu, và một số người bị dị ứng với cao su thiên nhiên.
Diện tích phủ cũng cần chọn theo việc. Phủ lòng bàn tay giữ mu tay thoáng, hợp với việc khô. Phủ ba phần tư hoặc phủ kín hạn chế dầu ngấm qua mu tay và kẽ ngón, nhưng bí hơn khi đeo lâu. Ở xưởng gia công có dầu nhiều, găng phủ nitrile ba phần tư thường cân bằng giữa độ bám và độ thoáng.
Màu lớp phủ cũng có thể dùng vào việc quản lý. Gán mỗi nhóm vị trí một màu phủ, ví dụ một màu cho găng pha lõi ở khu vật liệu tấm và một màu khác cho găng aramid ở khu hàn, thì tổ trưởng nhìn qua là biết thợ có đeo đúng loại hay không. Cách này cũng giúp kho cấp phát đúng mã khi nhiều mẫu găng nhìn gần giống nhau.

Chọn Sợi Găng Chống Cắt Theo Công Việc Bằng Một Bảng Vị Trí Trước Khi Hỏi Hàng
Đi một vòng xưởng và lập bảng cho từng vị trí: vật liệu thợ cầm, độ sắc của cạnh, có nhiệt hay không, khô hay dính dầu, mức khéo tay cần có và số người. Từ bảng đó, ghi sợi nền, chỉ số kim đan và lớp phủ mong muốn cho mỗi dòng. Việc chọn sợi găng chống cắt theo công việc lúc này trở thành một danh sách cụ thể để gửi nhà cung cấp, không còn là câu hỏi chung chung “loại nào tốt”.
Xem trước các mẫu găng tay chống cắt theo sợi và lớp phủ để biết dòng nào có sẵn, và so thêm danh mục găng chống cắt trên baohoxanh.com. Vị trí bốc vác vật nặng không cần khéo tay có thể dùng găng da bền mài mòn, còn vị trí không có cạnh sắc chỉ cần găng tay bảo hộ thông thường hoặc chọn trong danh mục găng bảo hộ lao động trên baohoxanh.com.
Lấy mẫu từng mã cho thợ đeo thử ít nhất một ca trước khi chốt. Yêu cầu nhà cung cấp ghi thành phần sợi trên báo giá, gửi CO, CQ theo lô và hoá đơn VAT ghi đúng mã, cỡ. Xưởng chế biến thực phẩm cần hỏi thêm chứng nhận an toàn khi tiếp xúc thực phẩm cho đúng mã găng.
