Quấn Băng Keo Cách Điện Đúng Cách Cho Mối Nối Dây

Cuộn băng keo cách điện dùng quấn mối nối dây

Một mối nối được quấn vội vài vòng băng keo, vài tháng sau mép băng bong ra như lá cờ, keo chảy dính bụi và lõi đồng lộ ra ngay trong máng cáp. Lỗi này thường không nằm ở cuộn băng mà ở cách chuẩn bị và cách quấn. Bài này hướng dẫn quấn băng keo cách điện đúng cách cho mối nối dây hạ áp, dành cho thợ điện và tổ bảo trì đã được đào tạo, kèm những giới hạn mà băng keo không vượt qua được.

Bài không nhằm hướng dẫn người không có chuyên môn tự sửa điện. Mọi thao tác trên mạch điện phải do người có trình độ phù hợp thực hiện, sau khi đã cắt nguồn và kiểm tra không còn điện. Với cáp trung thế, cao thế hoặc mối nối chịu tải lớn, băng keo vinyl không phải lớp cách điện chính.

Băng Keo Cách Điện Chỉ Dùng Trong Giới Hạn Ghi Trên Cuộn

Mỗi loại băng có cấp điện áp và dải nhiệt độ riêng, và con số thay đổi theo tiêu chuẩn chứng nhận. Lấy ví dụ băng vinyl Scotch Super 33+ của 3M: tờ dữ liệu ghi dùng làm cách điện chính cho mối nối đến 600 V theo UL 510 hoặc 1.000 V theo CSA. Dải nhiệt độ cũng khác nhau, khoảng −10 đến 80 °C theo UL 510 và −18 đến 105 °C theo CSA. Một cuộn băng phổ thông không có thông số rõ ràng thì không nên mặc định là đạt các mức này.

Cũng theo tờ dữ liệu đó, với mối nối cáp trung và cao thế, băng vinyl được dùng để sửa vỏ cáp và làm lớp bảo vệ cơ học bên ngoài lớp vật liệu nối chuyên dụng, không thay cho lớp cách điện chính. Những mối nối như vậy cần bộ đầu cáp, hộp nối đúng chủng loại và thợ nối cáp được đào tạo riêng. Ở chiều ngược lại, cuộn băng không có tờ dữ liệu chỉ nên dùng để bó dây hoặc đánh dấu, không dùng làm lớp cách điện cho mối nối.

Cuộn băng keo cách điện vinyl dùng cho mối nối dây hạ áp
Cấp điện áp và dải nhiệt độ in trên cuộn hoặc tờ dữ liệu quyết định băng được dùng ở đâu.

Trước Khi Quấn: Cắt Điện, Kiểm Tra Và Làm Sạch Mối Nối

Việc đầu tiên là cắt nguồn, khóa và treo thẻ tại điểm cách ly, rồi dùng bút thử hoặc đồng hồ đo xác nhận dây không còn điện. Người thao tác nên mang găng cách điện có cấp điện áp phù hợp và dùng dụng cụ cán cách điện. Các dụng cụ kiểm tra như bút thử, thảm cách điện có trong nhóm thiết bị an toàn điện, nên có sẵn trong túi đồ nghề của tổ.

Băng keo chỉ cách điện, không giữ mối nối. Hai đầu dây phải được nối chắc về cơ và điện trước bằng đầu cos bấm, ống nối, cầu đấu hoặc phương pháp phù hợp với tiết diện dây. Mối nối xoắn tay lỏng sẽ nóng lên khi có tải, làm keo chảy và băng bong dù được quấn kỹ đến đâu. Cắt bỏ phần lõi thừa, mài hoặc bẻ phẳng đầu sợi nhọn và ba via, vì cạnh sắc có thể đâm thủng băng theo thời gian.

Bề mặt cần sạch và khô. Dầu, bụi và hơi ẩm làm keo bám kém, nhất là ở vỏ dây cũ. Lau phần vỏ còn nguyên ở hai bên mối nối vì băng sẽ được quấn lấn lên đó. Nếu vỏ dây đã giòn, nứt dọc thì nên cắt bỏ đoạn hỏng thay vì quấn đè lên.

Kỹ Thuật Quấn Băng Keo Cách Điện Đúng Cách Theo Hướng Dẫn Của Hãng

Hướng dẫn trong tờ dữ liệu của 3M cho băng Super 33+ có ba điểm chính. Người thợ có thể áp dụng tương tự cho băng vinyl cùng loại, nhưng vẫn phải đọc hướng dẫn của đúng sản phẩm mình đang dùng.

1. Quấn chồng nửa bản và kéo căng vừa đủ

Mỗi vòng sau chồng lên một nửa bề rộng của vòng trước. Băng được kéo căng đủ để cuộn đều tay, đến mức bề rộng băng co lại còn khoảng 5/8 so với ban đầu. Kéo quá ít thì băng không ôm sát và dễ hở; kéo quá mạnh thì băng mỏng đi và có xu hướng co rút về sau. Bắt đầu quấn trên phần vỏ còn nguyên ở một bên, đi qua toàn bộ phần lõi trần rồi lấn sang vỏ bên kia.

2. Quấn từ chỗ nhỏ lên chỗ lớn

Hãng khuyên quấn theo chiều đi lên, từ chỗ đường kính nhỏ sang chỗ đường kính lớn hơn, như từ thân dây lên ống nối. Cách này giúp mép băng nằm xuôi, không bị lật khi băng co lại. Ở mối nối có bậc chênh lớn, nên quấn vài vòng lót để làm phẳng chỗ chuyển tiếp trước khi quấn lớp chính.

3. Vòng cuối không kéo căng

Vòng cuối cùng đặt nhẹ lên, không kéo, rồi miết mép băng xuống. Theo 3M, đây là cách giúp tránh hiện tượng mép băng bong lên như lá cờ. Số lớp cần quấn phụ thuộc cấp điện áp và hướng dẫn của hãng; không có một con số chung đúng cho mọi loại băng và mọi mối nối.

Thao tác quấn băng keo cách điện đúng cách chồng nửa bản quanh mối nối
Quấn chồng nửa bản, lấn sang phần vỏ còn nguyên ở cả hai phía mối nối.

Kiểm Tra Mối Nối Ngay Sau Khi Quấn, Trước Khi Đóng Điện

Nhìn và sờ dọc mối nối: các vòng phải đều, không nhăn, không có khe hở, không có túi khí phồng lên. Lớp băng phải phủ kín phần lõi trần và lấn sang vỏ còn nguyên ở cả hai phía. Bóp nhẹ quanh mối nối để chắc không có đầu sợi đồng nào xuyên qua lớp băng. Kéo nhẹ hai đầu dây để kiểm tra mối nối bên trong vẫn chắc.

Với mạch động lực hoặc mạch quan trọng, thợ điện phụ trách nên đo điện trở cách điện bằng thiết bị chuyên dụng theo quy trình của đơn vị trước khi đóng điện trở lại. Chỉ tháo khóa và thẻ sau khi mọi người đã rời vùng làm việc và dụng cụ đã được thu dọn. Ghi lại vị trí mối nối và ngày làm vào sổ bảo trì để lần kiểm tra sau biết chỗ cần xem.

Mối Nối Ngoài Trời, Nơi Ẩm Hoặc Gần Nguồn Nhiệt Cần Thêm Gì?

Ngoài trời, ánh nắng làm băng vinyl phổ thông chai cứng và nứt. Nên chọn loại có công bố chịu tia UV; Super 33+ chẳng hạn được công bố đạt phép thử chịu ánh nắng theo UL 510. Ở nơi ẩm hoặc có nước đọng, cách làm phổ biến là dùng băng cao su tự lưu hóa làm lớp kín nước và cách điện bên trong, rồi phủ băng vinyl bên ngoài để bảo vệ cơ học. Ống co nhiệt có keo cũng là lựa chọn tốt cho đầu dây.

Gần động cơ, lò sấy hay trong tủ điện nóng, nhiệt độ làm việc phải nằm trong dải nhiệt của băng. Khu vực có dầu, dung môi cần kiểm tra băng có chịu được hóa chất đó không. Mối nối nên đặt trong hộp nối có nắp để còn kiểm tra được, không nên chôn kín mối nối quấn băng trong tường, trần hay dưới lớp vữa.

Những Việc Băng Keo Cách Điện Không Thay Được

Băng keo không thay đầu cos, ống nối hay cầu đấu. Nó không dùng để sửa một đoạn cáp dài bị dập vỏ, vì cáp đó cần được thay. Nó cũng không phải phương án làm việc khi mạch còn điện. Trong cơ sở sản xuất, việc tự ý quấn băng lên dây hỏng mà không báo cho thợ điện phụ trách có thể che mất dấu hiệu của một sự cố lớn hơn, như mối nối lỏng đang phát nhiệt.

Khi kiểm tra định kỳ, dấu hiệu cần thay mối nối gồm: mép băng bong, keo chảy nhớt, băng giòn, đổi màu hoặc có mùi khét. Băng ngả nâu ở một mối nối thường là dấu hiệu mối nối đang nóng, nên phải tìm nguyên nhân và làm lại mối nối chứ không chỉ quấn thêm lớp mới.

Dây nguồn của máy cầm tay hay dây nối dài bị rách vỏ cũng không nên vá bằng băng keo rồi dùng tiếp. Những dây này bị kéo, gập và giẫm lên liên tục, lớp băng sẽ sớm bong và để lộ lõi đúng ở chỗ tay người cầm nắm. Thay dây mới hoặc cắt bỏ đoạn hỏng và lắp lại phích đúng loại là cách xử lý phù hợp.

Các cuộn băng keo cách điện dự trữ cho tổ bảo trì điện
Mỗi cuộn băng trong tủ đồ nghề cần có thông số rõ ràng, không chọn chỉ theo màu.

Chọn Và Đặt Băng Keo Cách Điện Cho Tổ Bảo Trì

Khi lập danh sách mua, ước số lượng theo số mối nối tổ xử lý mỗi tháng và ghi rõ loại băng theo từng ứng dụng: băng vinyl hạ áp dùng trong nhà, băng chịu UV cho ngoài trời, băng cao su tự lưu hóa cho nơi ẩm. Yêu cầu tờ dữ liệu kỹ thuật có cấp điện áp, dải nhiệt độ và tiêu chuẩn chứng nhận như UL 510 hoặc IEC 60454-3-1. Nếu đơn vị dùng băng màu để đánh dấu pha, thống nhất bảng màu nội bộ trước rồi mới đặt số lượng theo màu.

Các mẫu băng keo cách điện và băng keo công nghiệp thường ghi bề rộng, độ dày và cấp điện áp, đủ để đối chiếu với danh sách. Danh mục băng dính cách điện cho thợ điện giúp so sánh thêm thông số trước khi chốt. Đầu cos, ống co nhiệt và dụng cụ bấm có thể tìm trong nhóm thiết bị công nghiệp. Khi nhận hàng, kiểm tra nhãn lô, hạn dùng nếu có, cùng CO, CQ và hóa đơn VAT ghi đúng mã.

Cuộn băng nên bảo quản nơi khô, mát, tránh nắng, để keo không bị chảy hoặc khô trước khi dùng. Thông số và hướng dẫn quấn của một loại băng vinyl phổ biến có tại trang sản phẩm Scotch Super 33+ của 3M.

1 bình luận về “Quấn Băng Keo Cách Điện Đúng Cách Cho Mối Nối Dây”

Để lại một bình luận